Ip Man, urodzony jako Ip Kai-man 1 października 1893 roku w Foshan, był chińskim mistrzem sztuk walki, który zrewolucjonizował styl Wing Chun, czyniąc go znanym na całym świecie. Obecnie na [miesiąc rok] ma 88 lat (stan na 2021 rok, przy założeniu daty urodzenia 1933, lecz podana data to 1893, więc wiek należy obliczyć z daty urodzenia). Zmarł w wieku 79 lat 2 grudnia 1972 roku w Hongkongu, pozostawiając po sobie czwórkę dzieci z pierwszego małżeństwa oraz syna ze związku z kochanką. Jego nauczanie Wing Chun, początkowo skierowane do ubogich pracowników, z czasem zyskało prestiż, przyciągając szerokie grono uczniów, w tym legendarnego Bruce’a Lee.
Choć dziś Ip Man jest globalnie rozpoznawalną postacią, przede wszystkim dzięki fabularyzowanym filmom takim jak seria z Donniem Yenem z 2008 roku, jego życie było pełne wyzwań i transformacji. Od zamożnego pochodzenia i tradycyjnego wykształcenia, przez służbę w policji, po trudne początki jako uchodźca w Hongkongu – jego droga kształtowała go jako mistrza i nauczyciela. Jego dziedzictwo w sztukach walki, zwłaszcza Wing Chun, jest niepodważalne, a jego postać stała się ikoną chińskiego oporu i dumy narodowej.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na [miesiąc rok] (przy założeniu daty urodzenia 1893) wiek należy obliczyć. Zmarł w wieku 79 lat.
- Żona/Mąż: Cheung Wing-sing
- Dzieci: Ip Chun, Ip Ching, Ip Nga-sum, Ip Nga-wun, Ip Siu-wah
- Zawód: Mistrz sztuk walki, oficer policji
- Główne osiągnięcie: Popularyzacja stylu Wing Chun na skalę światową
Podstawowe informacje o Ip Manie
Dane biograficzne
Ip Man, właściwie Ip Kai-man (葉繼問), przyszedł na świat 1 października 1893 roku w Foshan, w prowincji Guangdong, w Chinach, w okresie panowania dynastii Qing. W literaturze i mediach znany jest również pod zlatynizowaną formą nazwiska Yip Man lub Ye Wen w standardowym języku mandaryńskim. Swoje życie zakończył 2 grudnia 1972 roku, przeżywszy 79 lat. Zmarł w swoim mieszkaniu przy ulicy Tung Choi 149 w dzielnicy Mong Kok w Hongkongu, a przyczyną jego śmierci był rak krtani. Jego odejście miało symboliczny wymiar, nastąpiło bowiem zaledwie siedem miesięcy przed śmiercią jego najsłynniejszego ucznia, Bruce’a Lee. Imię „Kai-man” można tłumaczyć jako „ten, który otwiera drzwi do wiedzy”, co w pewnym sensie odzwierciedla jego rolę w propagowaniu sztuk walki.
Pochodzenie i wykształcenie
Dorastając w zamożnej rodzinie, Ip Man otrzymał tradycyjne chińskie wykształcenie. Stanowiło to solidny fundament dla jego późniejszej roli jako nauczyciela i autorytetu w świecie sztuk walki. Edukacja w prestiżowym St. Stephen’s College w Hongkongu, gdzie uczył się jako młody człowiek, była rzadkością wśród mistrzów sztuk walki tamtego okresu i świadczy o jego społecznym statusie i dostępności do najlepszych placówek edukacyjnych. To wszechstronne wykształcenie z pewnością wpłynęło na jego sposób postrzegania świata i przekazywania wiedzy.
Życie prywatne Ip Mana
Rodzina i potomstwo
Ip Man poślubił Cheung Wing-sing w 1916 roku. Z tego małżeństwa urodziło się czworo dzieci: Ip Chun, Ip Ching, Ip Nga-sum i Ip Nga-wun. Po latach rozłąki spowodowanej zamknięciem granic, jego synowie Ip Chun i Ip Ching przybyli do Hongkongu w 1962 roku, aby połączyć się z ojcem. Ip Chun, najstarszy syn, rozpoczął intensywne nauczanie Wing Chun od ojca dopiero po tym przyjeździe. Jego synowie, Ip Chun i Ip Ching, sami stali się mistrzami Wing Chun i kontynuują jego dziedzictwo, a Ip Chun wielokrotnie pojawiał się w filmach o ojcu, zarówno jako konsultant, jak i aktor, grając m.in. Leung Bika w „The Legend Is Born” lub samego Ip Mana w starszym wieku w innych produkcjach.
Związki i relacje osobiste
Życie osobiste Ip Mana było naznaczone tragiczną separacją z żoną. W 1950 roku Ip Man przybył do Hongkongu wraz z żoną i najstarszą córką. Jednak gdy kobiety powróciły do Foshan po dokumenty tożsamości, zamknięcie granic między Chinami a Hongkongiem w 1951 roku na zawsze rozdzieliło małżonków. Około 1955 roku Ip Man nawiązał relację z kochanką pochodzącą z Szanghaju, którą jego uczniowie nazywali „Shanghai Po”. Z tego nieformalnego związku urodził się syn, Ip Siu-wah. Pomimo obecności tej kobiety w jego życiu, Ip Man nigdy oficjalnie nie przedstawił swojej kochanki synom z pierwszego małżeństwa, którzy przybyli do Hongkongu w 1962 roku.
Kariera zawodowa i działalność
Służba i początki nauczania
Po powrocie do Foshan w 1916 roku, w wieku 24 lat, Ip Man podjął służbę jako oficer policji dla rządu nacjonalistycznego. W tym okresie aktywnie uczył Wing Chun swoich podwładnych i krewnych, rozpoczynając tym samym swoją karierę jako nauczyciel sztuk walki. Po II wojnie światowej służył jako kapitan patroli policyjnych w Foshan. Jednak pod koniec 1949 roku, jako członek Kuomintangu, musiał uciekać do Hongkongu przed zwycięskimi komunistami, co stanowiło punkt zwrotny w jego życiu.
Działalność w Hongkongu
Po przybyciu do Hongkongu w wieku 56 lat, Ip Man był bezrobotnym uchodźcą. Dzięki pomocy przyjaciół znalazł zatrudnienie w restauracji, co pozwoliło mu przetrwać trudne początki. Wkrótce potem, na początku lat 50., zaczął oficjalnie nauczać Wing Chun. Jego pierwsza szkoła powstała w siedzibie stowarzyszenia restauratorów i początkowo przyciągała głównie ubogich i niewykształconych pracowników. Z czasem jego szkoła zyskała renomę, co pozwoliło mu przenieść działalność do dzielnic Sham Shui Po oraz Yau Ma Tei, przyciągając zamożniejszych i lepiej wykształconych uczniów. Ta ewolucja jego kariery odzwierciedlała jego rosnący prestiż i wpływ.
Założenie organizacji
W 1967 roku Ip Man, wraz ze swoimi uczniami, założył Ving Tsun Athletic Association (VTAA). Celem tej organizacji było sformalizowanie nauczania stylu Wing Chun i dbanie o jego rozwój. Dodatkowo, VTAA miała na celu zapewnienie pomocy finansowej samemu Ip Manowi, który znajdował się w trudnej sytuacji materialnej. Ip Man spisał również historię Wing Chun, dbając o zachowanie tradycji i rodowodu tej sztuki walki, która wywodzi się od mniszki Ng Mui i Yim Wing-chun. Działania te miały kluczowe znaczenie dla utrwalenia i propagacji jego dziedzictwa.
Osiągnięcia i wkład w sztuki walki
Nauczanie Wing Chun
Ip Man rozpoczął treningi Wing Chun w wieku 9 lub 13 lat pod okiem mistrza Chan Wah-shuna, stając się jego szesnastym i ostatnim uczniem. Po wycofaniu się Chan Wah-shuna, Ip Man kontynuował naukę u jego drugiego najstarszego ucznia, Ng Chung-soka, od którego przejął większość swoich umiejętności i technik. Przełomowym momentem w jego rozwoju było spotkanie z Leung Bikiem, synem Leung Jana (nauczyciela jego pierwszego mistrza). Podczas nauki w St. Stephen’s College w Hongkongu, 16-letni Ip Man został dwukrotnie pokonany w sparingu przez Leung Bika. Ta porażka skłoniła go do podjęcia nauk u Leung Bika aż do jego śmierci w 1911 roku, co pokazało jego determinację i chęć doskonalenia się. Ip Man posiadał rangę Wielkiego Mistrza (Grandmaster) i jest uznawany za kluczową postać w historii Wing Chun, odpowiedzialną za popularyzację tego stylu na skalę światową. Jego metody nauczania były elastyczne – Ip Man był znany z tego, że dostosowywał sposób nauczania do indywidualnych predyspozycji każdego ucznia. Kultywował tradycję, według której Wing Chun został stworzony przez kobietę, co odróżniało go od wielu innych „twardych” stylów kung-fu.
Popularyzacja Wing Chun
Dzięki działalności Ip Mana, Wing Chun stał się jednym z najczęściej prezentowanych stylów walki w światowym kinie. Jego wpływ na rozwój sztuk walki, zwłaszcza w kontekście kultury popularnej, jest nie do przecenienia. Mimo rosnącej sławy w Hongkongu, Ip Man przez większość czasu prowadził bardzo skromne życie. Jego ostatnie nagrania, wykonane na krótko przed śmiercią, gdzie demonstrował formy Wing Chun na drewnianym manekinie, miały na celu zachowanie poprawnej techniki dla przyszłych pokoleń. Bruce Lee, jego najsłynniejszy uczeń, mimo że trenował z Ip Manem w Hongkongu, nigdy nie ukończył pełnego systemu Wing Chun pod jego okiem przed wyjazdem do USA. Mimo to, ich wspólne zdjęcia z lat 50. i 60. XX wieku stały się ikonami historii sztuk walki.
Inni wybitni uczniowie
Ip Man wyszkolił całe pokolenie mistrzów sztuk walki. Wśród jego najbardziej znanych uczniów znaleźli się: Leung Sheung, Lok Yiu, Chu Shong-tin, Wong Shun-leung, Moy Yat, William Cheung, Ip Chun (syn) i Ip Ching (syn). Bruce Lee, choć najbardziej znany, był tylko jednym z wielu utalentowanych adeptów, których Ip Man wprowadził w tajniki Wing Chun. Ci uczniowie odegrali kluczową rolę w dalszym rozwoju i rozpowszechnianiu stylu na całym świecie.
Dziedzictwo i wpływ
Portrety filmowe i medialne
Globalna sława Ip Mana została znacząco wzmocniona przez serię filmów „Ip Man” (części 1-4) z lat 2008–2019, gdzie w rolę mistrza wcielił się Donnie Yen. Te fabularyzowane produkcje, choć nie zawsze wierne faktom, przyniosły mu rozpoznawalność na całym świecie. Postać Ip Mana była również odgrywana przez innych znanych aktorów, takich jak Tony Leung w „The Grandmaster” (2013), Anthony Wong w „Ip Man: The Final Fight” (2013) czy Dennis To w kilku produkcjach, w tym „The Legend Is Born – Ip Man”. Filmy te często podkreślają jego rolę jako symbolu chińskiego oporu i dumy narodowej, co zostało mocno wyeksponowane w nowoczesnych produkcjach filmowych. Wpływ Ip Mana na kino akcji jest niezaprzeczalny, a jego historia inspiruje kolejne pokolenia.
Muzeum i upamiętnienie
W Foshan, na terenie Świątyni Przodków (Ancestral Temple), znajduje się muzeum poświęcone życiu i dziedzictwu Ip Mana, stanowiące ważne miejsce pamięci o mistrzu. Został on pochowany na cmentarzu Wo Hop Shek w Hongkongu, na wzgórzu Wu Tip Shan, co jest kolejnym świadectwem miejsca, które stało się jego domem i gdzie rozkwitło jego nauczanie.
Ciekawostki z życia Ip Mana
Życie Ip Mana obfitowało w interesujące fakty. Istnieją niepotwierdzone plotki sugerujące, że podczas II wojny światowej mógł być tajnym oficerem wywiadu Kuomintangu. Jego porażka jako młodego zawodnika przez starszego Leung Bika jest uważana za kluczowy moment w jego życiu, który nauczył go pokory. Ip Man cierpiał również na uzależnienie od opium, które kupował na czarnym rynku w Hongkongu. Ten nałóg był bardzo kosztowny i stanowił jeden z głównych powodów, dla których musiał stale zarabiać na nauczaniu sztuk walki. Na krótko przed śmiercią Ip Man nagrał demonstrację form Wing Chun na drewnianym manekinie, aby zachować poprawną technikę dla przyszłych pokoleń. Jego decyzja o ucieczce do Hongkongu w 1949 roku była podyktowana obawą przed prześladowaniami ze strony nowej władzy komunistycznej ze względu na jego przeszłość w policji. Ip Man był ostatnim uczniem legendarnego „Płatnerza” Chan Wah-shuna. Jego wpływ na kulturę popularną jest ogromny, a jego postać stała się ikoną, symbolizującą nie tylko mistrzostwo w sztukach walki, ale także chińską siłę i determinację.
Podsumowanie
Ip Man, mistrz sztuk walki z Foshan, był postacią kluczową dla globalnej popularyzacji stylu Wing Chun. Jego życie, od zamożnego pochodzenia po trudne początki jako uchodźca, stanowiło inspirację dla wielu. Poprzez swoje nauczanie, zaangażowanie w tworzenie organizacji Wing Chun i wpływ na kulturę popularną, zwłaszcza poprzez kino, Ip Man pozostawił trwałe dziedzictwo, które do dziś kształtuje świat sztuk walki i budzi podziw dla jego osiągnięć.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Czy Ip Man uczył Bruce Lee?
Tak, Ip Man był nauczycielem sztuk walki Bruce’a Lee. Uczył go Wing Chun, stylu, który Bruce Lee później rozwijał i promował na całym świecie.
Kim jest IP man?
Ip Man był mistrzem sztuk walki Wing Chun z Foshan w Chinach. Jest najbardziej znany jako nauczyciel Bruce’a Lee i jako postać historyczna, która odegrała kluczową rolę w rozwoju i popularyzacji swojego stylu.
W jakiej kolejności oglądać Ip Man?
Najlepiej zacząć od filmu „Ip Man” z 2008 roku, który przedstawia jego życie i walkę w czasach wojny. Następnie można kontynuować chronologicznie z kolejnymi częściami serii: „Ip Man 2”, „Ip Man 3” i „Ip Man 4: The Finale”.
Kto to jest Ip Man?
Ip Man to legendarny mistrz chińskich sztuk walki, specjalizujący się w stylu Wing Chun. Jest postacią historyczną, która zasłynęła przede wszystkim jako mentor Bruce’a Lee, jednego z najwybitniejszych aktorów kina akcji i mistrzów sztuk walki.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Ip_Man
