Li Bai (701–762), znany również jako Li Po, to jeden z najwybitniejszych poetów chińskiej dynastii Tang, uznawany za „Nieśmiertelnego Poeta” i filar „Złotego Wieku Poezji Chińskiej”. Na dzień 7 maja 2024 roku, biorąc pod uwagę datę urodzenia 701 r., jego wiek szacuje się na 1323 lata, choć oczywiście jego życie przypada na odległą epokę. Pomimo braku formalnego wykształcenia urzędniczego, dzięki rekomendacjom i wybitnemu talentowi, Li Bai służył przez pewien czas na dworze cesarskim, osobiście podziwiany przez cesarza Xuanzonga. Jego twórczość, charakteryzująca się swobodą, zamiłowaniem do natury i często inspirowana alkoholem, do dziś zachwyca miłośników literatury na całym świecie, a jego wpływ rozciąga się od muzyki klasycznej po literaturę XX wieku.
Li Bai, urodzony w 701 roku, jest powszechnie znany w historii literatury chińskiej jako jeden z najwybitniejszych poetów okresu Tang. Jego nazwisko może być również spotykane w formach Li Po lub Li Bo, będących literackimi wariantami zapisu. Urodził się w mieście Suyab w Azji Środkowej, na pograniczu ówczesnych Chin, gdzie jego rodzina prowadziła interesy. Poeta posługiwał się imieniem grzecznościowym Taibai (太白), co dosłownie oznacza „Wielką Biel” i było jednocześnie nazwą planety Wenus. W historii chińskiej literatury Li Bai funkcjonuje pod wieloma barwnymi przydomkami, takimi jak „Nieśmiertelny Poeta” (Shixian), „Nieśmiertelny Picia” (Jiuxiān) czy „Wygnany Nieśmiertelny” (Zhéxiānrén). Jego wszechstronność i odwaga podkreślone są przez przydomek „Poeta-Błędny Rycerz” (Shīxiá), wskazujący na jego biegłość w posługiwaniu się mieczem.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: 1323 lata (stan na maj 2024)
- Żona/Mąż: Brak informacji o konkretnej żonie w tym artykule. Li Bai był czterokrotnie żonaty.
- Dzieci: Brak informacji o konkretnych dzieciach w tym artykule.
- Zawód: Poeta
- Główne osiągnięcie: Uznawany za jednego z najwybitniejszych poetów chińskich, „Nieśmiertelny Poeta”.
Podstawowe informacje o Li Bai
Chiński poeta Li Bai urodzony w 701 roku jest jedną z najbardziej znaczących postaci chińskiej literatury. Jego narodziny miały miejsce w mieście Suyab, położonym w Azji Środkowej, regionie wówczas będącym pograniczem Chin, gdzie rodzina poety angażowała się w działalność handlową. To nietypowe miejsce urodzenia rzutuje na jego późniejsze życie i perspektywę. Znany głównie jako Li Bai (Lǐ Bái w pinyin), jego imię jest często spotykane w formach Li Po lub Li Bo, będących literackimi wariantami zapisu. Imię grzecznościowe poety, Taibai (太白), oznaczające „Wielką Biel”, odnosiło się również do planety Wenus, co dodaje jego postaci mistycznego wymiaru.
Prawdziwe imię i warianty zapisu
Właściwe imię poety brzmiało Li Bai, zapisywane w pinyin jako Lǐ Bái. Ze względu na specyfikę wymowy chińskich znaków, jego imię jest często spotykane w innych formach, takich jak Li Po lub Li Bo. Te warianty, często określane jako wersje literackie, odzwierciedlają różne sposoby transliteracji i adaptacji chińskiego brzmienia do języków obcych, co jest powszechne w przypadku analizy starożytnych tekstów i nazwisk.
Data i miejsce urodzenia
Li Bai przyszedł na świat w 701 roku. Jego narodziny miały miejsce w mieście Suyab, położonym w Azji Środkowej. Był to strategiczny punkt na pograniczu ówczesnych Chin, gdzie rodzina poety prowadziła działalność handlową. To pochodzenie z pogranicza mogło mieć wpływ na jego późniejszą skłonność do podróżowania i eksplorowania różnych kultur.
Imiona grzecznościowe i artystyczne
Poeta posługiwał się imieniem grzecznościowym Taibai (太白). Termin ten dosłownie oznacza „Wielką Biel” i był jednocześnie nazwą planety Wenus w starożytnych Chinach. Używanie takiego imienia grzecznościowego nadawało postaci poety dodatkowe, symboliczne znaczenie, łącząc go z kosmosem i jego pięknem.
Tytuły i przydomki
W historii chińskiej literatury Li Bai jest postacią niezwykle barwną, obdarzoną licznymi przydomkami. Do najbardziej znanych należą „Nieśmiertelny Poeta” (Shixian), który podkreśla jego mistyczne zdolności literackie i ponadczasowość twórczości, oraz „Nieśmiertelny Picia” (Jiuxiān), nawiązujący do jego zamiłowania do alkoholu i jego twórczego wpływu. Innym ważnym przydomkiem jest „Wygnany Nieśmiertelny” (Zhéxiānrén), który może odnosić się do jego burzliwego życia i okresów wygnania.
Określenie „Poeta-Błędny Rycerz”
Li Bai był również nazywany „Poetą-Błędnym Rycerzem” (Shīxiá). Ten przydomek podkreśla nie tylko jego odwagę, ale także biegłość w posługiwaniu się mieczem, co było cechą błędnych rycerzy. Wskazuje na jego dwoistą naturę – wrażliwego artystę i człowieka czynu, gotowego do obrony i przygody.
Rodzina i życie prywatne Li Bai
Życie prywatne Li Baia było równie złożone i barwne jak jego twórczość. Jego pochodzenie, choć owiane tajemnicą, sugeruje powiązania z wpływowymi rodami i aspiracje do wyższych sfer. Czterokrotne małżeństwa świadczą o jego burzliwym życiu osobistym i poszukiwaniu stabilizacji w zawirowaniach kariery i podróży.
Pochodzenie i status rodziny
Rodzina Li Baia, na czele z ojcem Li Ke, podjęła decyzję o potajemnym przeniesieniu się do Syczuanu, w okolice Chengdu, gdy przyszły poeta miał około pięciu lat. Ta przeprowadzka odbyła się bez oficjalnej zgody władz, co może sugerować pewne trudności lub potrzebę ukrycia się. Tajemniczy charakter tego wydarzenia dodaje aury intrygi wokół jego wczesnych lat życia.
Aspiracje genealogiczne
Li Bai twierdził, że jest spokrewniony z rodem królewskim dynastii Tang. Wskazywał na swoje korzenie wywodzące się od Li Gao, szlachetnego założyciela państwa Zachodnie Liang. Te aspiracje genealogiczne mogły być próbą podniesienia swojego statusu społecznego i legitymizacji jego ambicji politycznych oraz artystycznych w ramach arystokratycznego dworu.
Małżeństwa i relacje rodzinne
Poeta miał burzliwe życie uczuciowe, o czym świadczy fakt czterokrotnego małżeństwa. Często wiązał się z kobietami pochodzącymi z wpływowych rodów, co mogło służyć umacnianiu jego pozycji społecznej lub zapewniać wsparcie polityczne i finansowe. Szczegóły dotyczące jego żon i dzieci nie są w pełni jasne, ale sam fakt wielokrotnych związków świadczy o jego złożonym życiu osobistym.
Burzliwa młodość i kodeks rycerski
Zanim ukończył dwudziesty rok życia, Li Bai prowadził życie pełne przygód, naznaczone realizacją kodeksu rycerskiego. W swojej autobiografii przyznał, że w wieku 15 lat pasjonował się szermierką. W ramach tradycji błędnego rycerstwa (youxia), był gotów stosować przemoc, a nawet przyznał się do zabicia kilku mężczyzn. Ten aspekt jego młodości podkreśla jego odważną, a czasem i niebezpieczną naturę.
Kariera i twórczość Li Bai
Li Bai, wraz ze swoim przyjacielem Du Fu, jest uważany za jednego z dwóch filarów kwitnącej poezji dynastii Tang, okresu nazywanego „Złotym Wiekiem Poezji Chińskiej”. Jego twórczość, obejmująca około tysiąca wierszy, charakteryzuje się niezwykłą swobodą, bogactwem wyobraźni i zamiłowaniem do natury, wina oraz wolności. Mimo braku formalnego wykształcenia urzędniczego, poeta zdołał zdobyć uznanie na dworze cesarskim, a jego dzieła do dziś stanowią wzór dla przyszłych pokoleń.
Li Bai w „Złotym Wieku” literatury
Li Bai, obok swojego wielkiego przyjaciela Du Fu, stanowi centralną postać okresu rozkwitu poezji chińskiej, znanego jako „Złoty Wiek Poezji Chińskiej”. Ten okres, przypadający na dynastię Tang, był czasem bezprecedensowego rozwoju sztuki i literatury, a twórczość tych dwóch poetów wyznaczyła nowe standardy i kierunki rozwoju poezji. Ich dzieła stały się fundamentem klasycznej literatury chińskiej.
Dorobek literacki i zachowane wiersze
Do czasów współczesnych przetrwało około 1000 wierszy przypisywanych Li Baiowi. Ten imponujący dorobek literacki świadczy o jego płodności twórczej i wszechstronności. Jego poezja, często charakteryzująca się swobodnym stylem, żywymi obrazami i głębokim liryzmem, do dziś inspiruje i fascynuje czytelników na całym świecie. Prace Li Bai, znane jako the works of li, stanowią kluczowy element chińskiej literatury.
Służba na dworze cesarskim
W 742 roku, dzięki rekomendacji taoistycznego kapłana Wu Yuna, Li Bai został wezwany przez cesarza Xuanzonga do stolicy Chang’an. Jego talent poetycki zrobił ogromne wrażenie na władcy, który docenił jego geniusz w sposób, jakiego rzadko doświadczano. Służba na dworze cesarskim była dla Li Bai momentem kulminacyjnym jego kariery, choć nie zawsze przebiegała gładko.
Cesarz podający zupę
Szczególne znaczenie miała relacja Li Baia z cesarzem Xuanzongiem. Cesarz był tak zachwycony talentem poety, że osobiście podawał mu jedzenie i przygotowywał dla niego zupę. Ten gest był niezwykłym zaszczytem i świadczył o głębokim szacunku, jakim cesarz darzył Li Baia, co było rzadkością w historii chińskich dworów.
Brak oficjalnego wykształcenia urzędniczego
Mimo ogromnej wiedzy i ambicji politycznych, Li Bai nigdy nie przystąpił do państwowych egzaminów urzędniczych. Zamiast tego, wybrał drogę protekcji politycznej, wykorzystując swoje talenty artystyczne i wpływy do zdobycia pozycji na dworze. Ta decyzja odróżniała go od wielu innych uczonych i urzędników tamtych czasów.
Uznanie i wpływ twórczości Li Bai
Li Bai osiągnął najwyższy możliwy status w świecie chińskiej poezji, stając się „Nieśmiertelnym”. Jego wiersze, cenione za piękno, głębię i innowacyjność, stały się wzorcami dla przyszłych pokoleń twórców. Wpływ jego twórczości wykracza daleko poza granice Chin, inspirując artystów i pisarzy na całym świecie, od literatury zachodniej po muzykę klasyczną.
Status „Bóstwa Poezji”
Li Bai osiągnął status, który można określić jako „Bóstwo Poezji”. Został uznany za „Nieśmiertelnego”, co stanowi najwyższe możliwe wyróżnienie w chińskiej tradycji literackiej. Jego wiersze stały się nie tylko arcydziełami sztuki, ale także wzorcami stylistycznymi i tematycznymi dla kolejnych pokoleń poetów, kształtując kanon chińskiej poezji.
Wpływ na kulturę Zachodu
Twórczość Li Baia wywarła znaczący wpływ na kulturę Zachodu. W 1915 roku słynny amerykański poeta Ezra Pound opublikował zbiór „Cathay”, w którym aż 11 z 19 wierszy stanowiły adaptacje utworów Li Baia. Był to jeden z pierwszych znaczących kroków w popularyzacji chińskiej poezji na Zachodzie, otwierając drogę dla innych tłumaczeń i interpretacji dzieł Li.
Inspiracja dla Gustava Mahlera
Twórczość Li Baia stała się również fundamentem dla wielkich dzieł muzycznych. Cykl pieśni symfonicznych „Das Lied von der Erde” (Pieśń o ziemi) autorstwa Gustava Mahlera, jednego z najwybitniejszych kompozytorów przełomu XIX i XX wieku, opiera się na tekstach przetłumaczonych wierszy Li Baia. Mahler w mistrzowski sposób uchwycił ducha i emocje chińskiej poezji w swojej muzyce.
Wpływ na Beat Generation
W XX wieku postać Li Baia stała się ikoną dla amerykańskich pisarzy z kręgu Beat Generation, takich jak Gary Snyder. Jego postawa wolności, buntowniczości i poszukiwania duchowego rezonowała z ideami tej grupy artystycznej. Li Bai, chiński poeta, stał się symbolem artystycznego wyzwolenia i niezależności, inspirując pokolenie twórców do kwestionowania konwenansów i poszukiwania własnej ścieżki.
Osobowość i działalność Li Bai
Li Bai był postacią niezwykłą, znaną nie tylko ze swojego talentu literackiego, ale także z bogatej osobowości, zamiłowania do wolności i hojności. Jego życie było pełne kontrastów – od dworskich intryg po życie wędrowne, od głębokiej duchowości po hedonistyczne przyjemności. Jego postawa i czyny inspirowały i wciąż inspirują.
Hojność wobec potrzebujących
Li Bai wykazywał się niezwykłą hojnością. W ciągu zaledwie roku rozdał ogromną część swojego majątku potrzebującym przyjaciołom i ubogim, których spotykał na swojej drodze. Ten gest świadczy o jego wielkim sercu i empatii, a także o jego niekonwencjonalnym podejściu do bogactwa i wartości materialnych.
Zamiłowanie do wina i wolności
Poeta był znany z niepohamowanego apetytu na życie i alkohol. Jego zamiłowanie do wina często towarzyszyło jego twórczości, inspirując go do tworzenia poezji pełnej żywiołowości i wolności. Współtworzył nieformalne stowarzyszenie „Sześciu Próżniaków z Bambusowego Potoku”, co podkreśla jego skłonność do życia w zgodzie z własnymi zasadami, z dala od sztywnych konwenansów.
Nieformalne stowarzyszenie „Sześciu Próżniaków z Bambusowego Potoku”
Li Bai był jednym z założycieli i aktywnych członków nieformalnego stowarzyszenia znanego jako „Sześciu Próżniaków z Bambusowego Potoku”. Ta grupa, składająca się z artystów i intelektualistów, celebrowała wolność, sztukę i przyjemności życia, często w towarzystwie wina. Działalność w tym gronie odzwierciedlała jego pragnienie życia poza społecznymi ograniczeniami i poszukiwania towarzystwa ludzi o podobnych poglądach.
Śmierć Li Bai
Okoliczności śmierci Li Baia są tematem wielu legend i spekulacji, co dodaje jego postaci jeszcze większej tajemniczości. Najbardziej znana opowieść o jego śmierci jest poetycka i symboliczna, odzwierciedlając jego artystyczną naturę i zamiłowanie do przyrody.
Legendarna śmierć w pogoni za księżycem
Według popularnego podania, Li Bai utonął w rzece Jangcy. Legenda głosi, że pijany poeta, będąc na łodzi, próbował schwytać odbicie księżyca w tafli wody, co doprowadziło do jego tragicznego końca. Ta symboliczna śmierć w pogoni za pięknem i ulotnym odbiciem doskonale wpisuje się w romantyczny wizerunek poety, który żył pełnią życia i sztuki.
Kontrowersje i skandale związane z Li Bai
Życie Li Baia nie było wolne od kontrowersji i skandali, które często wynikały z jego burzliwej natury, ambicji politycznych i niechęci do podporządkowania się dworskim konwenansom. Jego zaangażowanie w politykę, konflikty z wpływowymi osobami i wyroki śmierci świadczą o trudnym i niebezpiecznym charakterze jego drogi życiowej.
Udział w rebelii i wyrok śmierci
Podczas buntu An Lushana, Li Bai zaangażował się w działalność polityczną po stronie księcia Yong. Ta decyzja okazała się brzemienna w skutki, gdyż jego działania uznano za zdradę stanu. W konsekwencji poeta został skazany na śmierć. Ten dramatyczny zwrot w jego karierze pokazuje, jak cienka była granica między artystyczną wolnością a politycznym ryzykiem w tamtych czasach.
Interwencja przyjaciół i zamiana wyroku na wygnanie
Na szczęście dla chińskiej literatury, wyrok śmierci na Li Baia nie został wykonany. Dzięki interwencji wpływowych przyjaciół, między innymi generała Guo Ziyi, któremu Li Bai kiedyś uratował życie, wyrok śmierci został zamieniony na wygnanie. To ocalenie pozwoliło poecie kontynuować swoje życie i twórczość, choć już naznaczone doświadczeniem bliskim śmierci.
Konflikt z eunuchiem Gao Lishi i wydalenie z dworu
Li Bai popadł również w konflikt z potężnym eunuchiem Gao Lishi, postacią wpływową na dworze cesarskim. Legenda głosi, że pijany Li Bai, w akcie lekceważenia lub z powodu chwilowej utraty panowania nad sobą, zmusił go do zdjęcia mu butów. Ten skandaliczny incydent doprowadził do wydalenia poety z dworu cesarskiego, co zakończyło jego oficjalną służbę u Xuanzonga.
Ciekawostki z życia Li Bai
Życie Li Baia obfituje w fascynujące szczegóły, które wykraczają poza jego twórczość poetycką. Jego wszechstronny talent, wpływ na kulturę Zachodu oraz nietypowe okoliczności życia i śmierci sprawiają, że jest postacią intrygującą i inspirującą.
Talent kaligraficzny i zachowany rękopis
Oprócz swojego genialnego talentu poetyckiego, Li Bai posiadał również zdolności kaligraficzne. Do dziś zachował się jedyny potwierdzony rękopis jego autorstwa zatytułowany „Shangyangtai” (Wstępując na taras Shangyang). Ten cenny dokument stanowi dowód jego wszechstronności artystycznej i jest ważnym świadectwem jego spuścizny.
Wpływ na Beat Generation
W XX wieku postać Li Baia stała się ikoną dla amerykańskich pisarzy z kręgu Beat Generation, takich jak Gary Snyder. Jego postawa wolności, buntowniczości i poszukiwania duchowego rezonowała z ideami tej grupy artystycznej. Li Bai, chiński poeta, stał się symbolem artystycznego wyzwolenia i niezależności, inspirując pokolenie twórców do kwestionowania konwenansów i poszukiwania własnej ścieżki.
Li Bai, uznawany za jednego z największych poetów chińskich, pozostawił po sobie około 1000 wierszy, które do dziś stanowią kluczowy element dziedzictwa literackiego Chin i inspirują artystów na całym świecie. Jego twórczość, charakteryzująca się swobodą, głębią emocjonalną i mistycznym spojrzeniem na świat, stanowi kamień milowy w historii literatury światowej.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Czy Li Bai jest Chińczykiem?
Tak, Li Bai był wybitnym chińskim poetą. Jest jedną z najbardziej znanych postaci w historii chińskiej literatury.
Czy Li Bai był żonaty?
Tak, Li Bai był żonaty kilkukrotnie. Znane są jego związki małżeńskie, choć życie prywatne poety bywało burzliwe.
Kim był Li Bo?
Li Bo, znany również jako Li Bai, był jednym z najwybitniejszych poetów chińskich epoki Tang. Jego twórczość charakteryzuje się liryzmem, wyobraźnią i zamiłowaniem do natury.
Jakie są osiągnięcia Li Baia?
Osiągnięcia Li Baia obejmują stworzenie około tysiąca wierszy, które do dziś są cenione za piękno języka i głębię emocjonalną. Jest on uznawany za jednego z mistrzów poezji chińskiej, a jego prace wywarły ogromny wpływ na kolejne pokolenia twórców.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Li_Bai
