Marcello Mastroianni: Życie i kariera ikony kina, wybitnego aktora

1

Marcello Mastroianni, urodzony 26 września 1924 roku, to jedna z największych ikon włoskiego kina XX wieku. Na chwilę przed śmiercią 19 grudnia 1996 roku, w wieku 72 lat, miał na swoim koncie imponującą liczbę 147 filmów. Jego życie prywatne było równie barwne, a formalne małżeństwo z Florą Carabellą zaowocowało narodzinami córki Barbary. Związki z innymi aktorkami, w tym z Catherine Deneuve, przyniosły mu córkę Chiarę. Jego talent został doceniony przez krytyków i publiczność na całym świecie, czego dowodem są liczne nagrody, w tym trzykrotna nominacja do Oscara i dwukrotne zdobycie lauru dla Najlepszego Aktora na Festiwalu Filmowym w Cannes.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na grudzień 1996 roku miał 72 lata.
• Żona/Mąż: Flora Carabella (małżeństwo od 1950 do 1996).
• Dzieci: Barbara Mastroianni (z Florą Carabellą), Chiara Mastroianni (z Catherine Deneuve).
• Zawód: Aktor filmowy.
• Główne osiągnięcie: Ikona włoskiego kina, trzykrotnie nominowany do Oscara, dwukrotnie nagrodzony na Festiwalu w Cannes.

Podstawowe informacje o Marcello Mastroiannim

Pełne nazwisko i pochodzenie

Pełne nazwisko aktora brzmiało Marcello Vincenzo Domenico Mastroianni. Urodził się 26 września 1924 roku w Fontana Liri, niewielkiej miejscowości w Apeninach, w prowincji Frosinone, w regionie Lacjum. Był synem Idy (z domu Irolle) i Ottone Mastroianniego, oboje pochodzili z pobliskiego miasta Arpino. Choć jego korzenie tkwiły w małej włoskiej wiosce, dorastał w dynamicznych metropoliach – Turynie i Rzymie, co niewątpliwie wpłynęło na jego wszechstronność artystyczną.

Status ikony kina

Marcello Mastroianni jest powszechnie uważany za jednego z najbardziej znaczących i kultowych włoskich aktorów wszech czasów. Jego niezwykle płodna kariera filmowa obejmowała udział w 147 produkcjach na przestrzeni niemal sześciu dekad, od debiutu w 1939 roku po ostatnie role w 1996 roku. Jego dorobek artystyczny ugruntował jego pozycję jako ikony włoskiego i światowego kina.

Miejsce i okoliczności śmierci

Marcello Mastroianni zmarł 19 grudnia 1996 roku w wieku 72 lat. Okoliczności jego śmierci miały miejsce w Paryżu, w dzielnicy Saint-Germain-des-Prés. Bezpośrednią przyczyną zgonu był rak trzustki, z którym aktor zmagał się w ostatnich latach życia.

Rodzina i życie prywatne Marcello Mastroianniego

Rodzice i pochodzenie rodziny

Rodzicami Marcello Mastroianniego byli Ida (z domu Irolle) i Ottone Mastroianni. Oboje pochodzili z Arpino, miasta położonego niedaleko miejsca narodzin aktora. Jego ojciec, Ottone, prowadził warsztat stolarski, co świadczy o skromnych, robotniczych korzeniach rodziny, kontrastujących z późniejszą międzynarodową sławą Marcello.

Zawód ojca i tradycje rodzinne

Ojciec Marcello, Ottone Mastroianni, był rzemieślnikiem, prowadzącym warsztat stolarski. Choć skromne pochodzenie społeczne, rodzina Mastroiannich była powiązana z artystycznymi tradycjami. Marcello był bratankiem znanego rzeźbiarza Umberto Mastroianniego, co świadczy o obecności talentów artystycznych w jego rodzinie.

Relacje z bratem, Ruggero Mastroiannim

Marcello miał brata, Ruggero Mastroianniego, który również działał w branży filmowej, osiągając sukcesy jako ceniony montażysta. Ruggero kilkakrotnie współpracował z Marcello przy tworzeniu filmów, w tym przy takich produkcjach jak „Miasto kobiet” czy „Ginger i Fred”, co świadczy o bliskich więziach braterskich i zawodowych.

Więzi z artystyczną rodziną – wuj Umberto Mastroianni

Obecność talentów artystycznych w rodzinie Mastroiannich jest widoczna również poprzez postać wuja Marcello, Umberto Mastroianniego. Był on uznanym rzeźbiarzem, a jego artystyczna spuścizna stanowiła część dziedzictwa rodziny, w której obrębie rozwijał się przyszły gwiazdor włoskiego kina.

Małżeństwo z Florą Carabellą

12 sierpnia 1950 roku Marcello Mastroianni poślubił aktorkę Florę Carabellę. Owocem tego związku była córka Barbara. Para pozostawała w formalnym związku małżeńskim aż do śmierci aktora, mimo że przez wiele lat żyli w nieformalnej separacji.

Nieformalna separacja i powody

Mimo trwającego formalnie małżeństwa z Florą Carabellą, od 1964 roku Marcello i Flora żyli w nieformalnej separacji. Główną przyczyną tego stanu rzeczy były liczne romanse aktora, które stanowiły powszechnie znany aspekt jego życia prywatnego.

Wielka miłość do Faye Dunaway

Po separacji z żoną, w latach 1968–1970, Marcello Mastroianni nawiązał poważny związek z amerykańską aktorką Faye Dunaway. Poznali się na planie filmu „Miejsce dla kochanków”. Ta relacja była intensywna, a Dunaway pragnęła sformalizowania związku i założenia rodziny.

Odmowa rozwodu i jej konsekwencje

Faye Dunaway, pragnąc małżeństwa i dzieci, spotkała się jednak z odmową ze strony Mastroianniego. Jako katolik, aktor nie chciał formalnie zakończyć swojego małżeństwa z Florą Carabellą, co doprowadziło do bolesnego rozstania z Dunaway. Ten aspekt jego życia prywatnego pokazuje złożoność jego relacji i wewnętrzne konflikty.

Związek z Catherine Deneuve i wspólne filmy

W latach 70. przez cztery lata Marcello Mastroianni dzielił życie z francuską gwiazdą Catherine Deneuve. Owocem tego związku była narodziny córki, Chiara Mastroianni, która również podążyła śladami rodziców i została aktorką. Para zagrała wspólnie w czterech filmach, co świadczy o silnej artystycznej i osobistej więzi.

Ostatnia partnerka życiowa – Anna Maria Tatò

Od 1976 roku aż do śmierci w 1996 roku, Anna Maria Tatò była ostatnią partnerką życiową Marcello Mastroianniego. Tatò była autorką i reżyserką filmową, co sugeruje, że ich relacja opierała się nie tylko na uczuciu, ale także na wspólnych zainteresowaniach artystycznych. Jej obecność przy jego łóżku w ostatnich chwilach świadczy o głębi ich związku.

Inne znane romanse

Lista znanych partnerek Marcello Mastroianniego obejmuje wiele słynnych kobiet świata kina, w tym Anouk Aimée, Carole Mallory, Claudię Cardinale, Lauren Hutton oraz Ursulę Andress. Te romanse, choć często burzliwe, stanowiły integralną część jego barwnego życia i wizerunku.

Kariera zawodowa Marcello Mastroianniego

Debiut w wieku nastoletnim

Pierwszy raz na ekranie Marcello Mastroianni pojawił się już w wieku czternastu lat. Był to rok 1939, a jego debiutem była niekredytowana rola statysty w filmie „Marionette”. Był to skromny początek długiej i niezwykle owocnej kariery filmowej.

Przełom komediowy

Krytyczny i komercyjny przełom w karierze Marcello Mastroianniego nastąpił w 1958 roku. Kluczową rolą okazała się ta w komedii kryminalnej „Sprawcy nieznani” (oryg. „Big Deal on Madonna Street”). Film ten przyniósł mu uznanie i otworzył drzwi do dalszych, znaczących projektów.

Współpraca z Federico Fellinim

Światową sławę Marcello Mastroianni zawdzięcza przede wszystkim współpracy z legendarnym reżyserem Federico Fellinim. Jego pierwszą znaczącą rolą u Felliniego była kreacja znużonego dziennikarza tabloidowego w kultowym filmie „Słodkie życie” z 1960 roku. To właśnie ta rola ugruntowała jego pozycję jako gwiazdy.

Rola w „Słodkim życiu”

W filmie „Słodkie życie” z 1960 roku, Marcello Mastroianni wcielił się w postać Marcello Rubini, dziennikarza poszukującego sensacji w rzymskim świecie celebrytów. Film ten, będący portretem dekadencji i pustki moralnej, stał się ikoną kina, a kreacja Mastroianniego zapisała się w historii kinematografii.

Rola w „8½”

Kolejnym arcydziełem Federico Felliniego, w którym zagrał Marcello Mastroianni, było „8½” z 1963 roku. Aktor wcielił się w nim w postać Guido Anselmiego, słynnego reżysera przeżywającego głęboki kryzys twórczy i egzystencjalny. Ta przejmująca rola jeszcze bardziej ugruntowała jego pozycję w kinie artystycznym.

Legendarny duet z Sophią Loren

Marcello Mastroianni stworzył jeden z najsłynniejszych ekranowych duetów w historii kina wraz z włoską aktorką Sophią Loren. Wspólnie wystąpili w jedenastu filmach na przestrzeni czterdziestu lat, tworząc niezapomniane pary na ekranie. Ich synergia i chemia były kluczem do sukcesu wielu produkcji.

Kluczowe filmy z Loren

Do najsłynniejszych wspólnych dzieł Marcello Mastroianniego i Sophii Loren należą takie filmy jak „Wczoraj, dziś, jutro” (1963) oraz „Małżeństwo po włosku” (1964). Te produkcje, pełne humoru, wzruszeń i głębokich emocji, na stałe wpisały się w kanon włoskiego kina i są dowodem mistrzostwa obu aktorów.

Stosunek do pracy w Hollywood

Pomimo ogromnej międzynarodowej sławy i licznych propozycji, Marcello Mastroianni w dużej mierze unikał stałej pracy w Hollywood. Jego świadomy wybór polegał na pozostaniu aktorem rdzennie włoskim, co pozwalało mu na większą swobodę artystyczną i wybór ról zgodnych z jego wizją kina. Wolał pracować w Europie, gdzie czuł się bardziej komfortowo.

Ostatnie projekty filmowe

W ostatnich latach swojej kariery Marcello Mastroianni wziął udział w kilku znaczących produkcjach. W 1996 roku wystąpił wraz ze swoją córką Chiarą w filmie „Trzy życia i jedna śmierć”. Jego ostatnim filmem był „Podróż do początku świata” (1997), który miał swoją premierę już po jego śmierci, co stanowiło wzruszające pożegnanie z widzami.

„Trzy życia i jedna śmierć”

Rola w filmie „Trzy życia i jedna śmierć” była jednym z ostatnich występów Marcello Mastroianniego na wielkim ekranie. Co ciekawe, tym razem partnerowała mu jego córka, Chiara Mastroianni, co stanowiło symboliczne przekazanie artystycznego dziedzictwa kolejnemu pokoleniu.

„Podróż do początku świata” (pośmiertna premiera)

Film „Podróż do początku świata” (oryg. „Viagem ao Princípio do Mundo”) wszedł na ekrany w 1997 roku, już po śmierci Marcello Mastroianniego. Była to produkcja, w której aktor wcielił się w jedną ze swoich ostatnich ról, a jej premiera stała się pożegnalnym hołdem dla jego wieloletniej kariery.

Nagrody i osiągnięcia Marcello Mastroianniego

Marcello Mastroianni został trzykrotnie nominowany do Oscara, co jest znaczącym osiągnięciem dla aktora. Jego talent został doceniony również na festiwalach filmowych w Cannes i Wenecji.

Nominacje do Oscara

Marcello Mastroianni zapisał się w historii kina jako pierwszy aktor nominowany do Oscara za rolę w filmie nieanglojęzycznym. Było to w 1961 roku za udział w filmie „Rozwód po włosku”. Łącznie zdobył trzy nominacje do Oscara w kategorii Najlepszy Aktor Pierwszoplanowy.

Pierwsza nominacja za rolę w języku innym niż angielski

Nominacja do Oscara za rolę w „Rozwód po włosku” (1961) była historycznym wydarzeniem, podkreślającym międzynarodowe uznanie dla talentu Marcello Mastroianniego i przełamującym bariery językowe w świecie nagród filmowych.

Trzykrotny nominant w kategorii Najlepszy Aktor Pierwszoplanowy

Oprócz wspomnianej nominacji za „Rozwód po włosku”, Marcello Mastroianni był dwukrotnie nominowany do Oscara za role w filmach „Szczególny dzień” (1977) oraz „Oczy czarne” (1987). Te nominacje świadczą o stałym wysokim poziomie jego gry aktorskiej na przestrzeni lat.

Sukcesy na Festiwalu Filmowym w Cannes

Marcello Mastroianni jest jednym z zaledwie trzech aktorów w historii, którzy dwukrotnie zdobyli nagrodę dla Najlepszego Aktora na prestiżowym Festiwalu Filmowym w Cannes. Jest to dowód jego niezwykłego talentu i uznania na arenie międzynarodowej.

Dwukrotne zdobycie nagrody dla Najlepszego Aktora

Dwukrotne wyróżnienie na Festiwalu Filmowym w Cannes potwierdza wybitne osiągnięcia aktorskie Marcello Mastroianniego. Nagrody te podkreślają jego zdolność do tworzenia zapadających w pamięć i poruszających kreacji.

Konkretne nagrodzone role („Dramat zazdrości”, „Oczy czarne”)

Pierwszą nagrodę dla Najlepszego Aktora na Festiwalu w Cannes Mastroianni otrzymał w 1970 roku za rolę w filmie „Dramat zazdrości”. Drugie wyróżnienie zdobył w 1987 roku za kreację w filmie „Oczy czarne”, co pokazuje jego długowieczność i konsekwencję w tworzeniu wybitnych ról.

Inne prestiżowe wyróżnienia

Oprócz nominacji do Oscara i nagród w Cannes, bogata kolekcja trofeów Marcello Mastroianniego obejmuje również dwie nagrody BAFTA, dwa Złote Globy oraz dwie nagrody dla Najlepszego Aktora na Festiwalu Filmowym w Wenecji. Te nagrody świadczą o wszechstronnym uznaniu jego talentu przez krytyków i publiczność na całym świecie.

Odznaczenia państwowe

Za swoje wybitne zasługi dla włoskiej kultury Marcello Mastroianni został uhonorowany w 1994 roku tytułem Kawalera Krzyża Wielkiego Orderu Zasługi Republiki Włoskiej. To prestiżowe odznaczenie państwowe podkreśla jego znaczenie dla tożsamości i dziedzictwa narodowego Włoch.

Zdrowie i śmierć Marcello Mastroianniego

Przyczyna zgonu – rak trzustki

Bezpośrednią przyczyną śmierci Marcello Mastroianniego był rak trzustki. Choroba ta była diagnozowana i leczona w ostatnim okresie jego życia, ostatecznie prowadząc do jego odejścia.

Ostatnie chwile i obecność bliskich

W momencie śmierci w paryskim mieszkaniu Marcello Mastroianniego przy jego łóżku obecne były osoby najbliższe jego sercu. Znajdowały się tam obie jego córki – Barbara i Chiara – a także dwie kluczowe kobiety jego życia: Catherine Deneuve i Anna Maria Tatò. Ta obecność bliskich świadczy o silnych więziach rodzinnych i osobistych, nawet w obliczu trudnych chwil.

Symboliczny hołd w Rzymie – Fontanna di Trevi

Po śmierci Marcello Mastroianniego, Rzym oddał mu symboliczny hołd. Fontanna di Trevi, miejsce jednej z najbardziej ikonicznych scen z filmu „Słodkie życie”, w której Mastroianni wystąpił u boku Anity Ekberg, została symbolicznie wyłączona i spowita czarnym kirem. Był to gest upamiętniający jego związek z tym kultowym obrazem.

Uroczystości pogrzebowe

Uroczystości pogrzebowe Marcello Mastroianniego odbyły się w dwóch miejscach. Pierwsze nabożeństwo żałobne miało miejsce w kościele św. Sulpicjusza w Paryżu, a drugie, bardziej kameralne, odbyło się w rzymskim ratuszu, co podkreślało jego włoskie korzenie i szacunek, jakim darzono go w ojczyźnie.

Miejsce spoczynku

Marcello Mastroianni spoczął w rodzinnym grobowcu na cmentarzu Verano w Rzymie. To miejsce stało się jego ostatecznym spoczynkiem, blisko ziemi i rodziny, która odegrała tak ważną rolę w jego życiu.

Kontrowersje i skandale związane z Marcello Mastroiannim

Spór o dokumentalny film „Marcello Mastroianni: I Remember”

Podczas Festiwalu Filmowego w Wenecji w 1997 roku wybuchł znaczący konflikt rodzinny dotyczący filmu dokumentalnego autorstwa Anny Marii Tatò, zatytułowanego „Marcello Mastroianni: I Remember”. Film miał na celu przedstawienie życia i twórczości aktora z perspektywy jego ostatniej partnerki.

Protest rodziny i byłych partnerek

Pokaz filmu Tatò spotkał się z silnym oporem ze strony rodziny i bliskich Mastroianniego. Córka Chiara, żona Flora oraz była partnerka Catherine Deneuve podjęły próbę zablokowania projekcji dokumentu, co świadczyło o rozbieżnościach w ocenie jego zawartości i praw autorskich.

Kwestia praw do wizerunku i testamentu

Centralnym punktem sporu były prawa do wizerunku Marcello Mastroianniego. Anna Maria Tatò twierdziła, że aktor w testamencie zapisał jej wszelkie prawa do swojego wizerunku, co dawało jej podstawę do stworzenia i prezentacji dokumentu. Rodzina kwestionowała jednak ważność i interpretację testamentu.

Finał sporu na Festiwalu w Wenecji

Ostatecznie Festiwal Filmowy w Wenecji opowiedział się za wyświetleniem filmu „Marcello Mastroianni: I Remember”. Protesty rodziny zostały odrzucone, a dokument został zaprezentowany publiczności, co zakończyło ten burzliwy rozdział w historii dziedzictwa aktora.

Ciekawostki z życia Marcello Mastroianniego

Marcello Mastroianni, pomimo swojej międzynarodowej sławy, często podkreślał skromność i traktował aktorstwo jako pracę, która pozwala mu pozostać dzieckiem.

Wojenna ucieczka z niemieckiego obozu jenieckiego

Podczas II wojny światowej Marcello Mastroianni znalazł się w trudnej sytuacji – został internowany w niemieckim obozie jenieckim. Zdołał jednak dokonać brawurowej ucieczki i ukryć się w Wenecji, co stanowiło dramatyczny epizod w jego młodości.

Dubbing w filmie „Ostatnie spotkanie”

W 1951 roku Marcello Mastroianni podjął się zadania dubbingu. Użyczył swojego głosu francuskiemu aktorowi Jean-Pierre Aumontowi we włoskiej wersji językowej filmu „Ostatnie spotkanie”. Było to jedno z jego wczesnych doświadczeń związanych z pracą głosem.

Nietypowa oferta adopcji przez Florę Carabellę

W pewnym momencie swojej relacji, żona Marcello, Flora Carabella, zaproponowała, że adoptuje Chiarę, córkę Mastroianniego i Catherine Deneuve. Była to nietypowa propozycja, mająca na celu wsparcie wychowania dziewczynki.

Reakcja Catherine Deneuve na propozycję adopcji

Catherine Deneuve stanowczo odrzuciła propozycję adopcji swojej córki przez Florę Carabellę. Ta reakcja pokazała silną postawę Deneuve w kwestii praw rodzicielskich i relacji rodzinnych, które w tamtym czasie były skomplikowane.

Próby przełamywania wizerunku „latynoskiego kochanka”

Marcello Mastroianni często starał się przełamywać utrwalony wizerunek „latynoskiego kochanka”. Świadomie wybierał role postaci słabych, zagubionych, czy wręcz komicznych, aby pokazać szerszy zakres swoich możliwości aktorskich i uniknąć zaszufladkowania.

Wizyta w Polsce w 1991 roku

W 1991 roku Marcello Mastroianni odwiedził Polskę. Było to znaczące wydarzenie kulturalne, które przyciągnęło uwagę mediów i fanów polskiego kina, świadcząc o jego międzynarodowej popularności.

Pasja do architektury i jej wpływ na karierę

Zanim Marcello Mastroianni został aktorem, studiował budownictwo i architekturę. Ta wiedza i zainteresowanie przestrzenią znalazły odzwierciedlenie w jego pracy na planie filmowym, pomagając mu lepiej rozumieć kompozycję kadru i interakcję z otoczeniem.

Nałóg palenia tytoniu

Marcello Mastroianni był znanym nałogowym palaczem. Ten nawyk często był widoczny zarówno w jego życiu prywatnym, jak i w kreowanych przez niego postaciach, dodając im pewnego realizmu i charakteru.

Skromność

Mimo zdobytego statusu międzynarodowej gwiazdy, Marcello Mastroianni często podkreślał swoją skromność. Powtarzał, że aktorstwo to po prostu praca, która pozwala mu na pewien rodzaj wiecznego dzieciństwa i zabawy.

Znajomość języka francuskiego

Biegła znajomość języka francuskiego przez Marcello Mastroianniego znacząco ułatwiła mu karierę i życie osobiste, zwłaszcza w kontekście jego związków i pracy we Francji, która stanowiła ważny etap jego życia i twórczości.

Symbol elegancji i stylu „sprezzatura”

Do dziś Marcello Mastroianni jest uważany za wzór męskiej elegancji i stylu. Jego niepowtarzalny sposób bycia, łączący swobodę z wyrafinowaniem, określany jest mianem „sprezzatura” – sztuki sprawiania, by rzeczy trudne wydawały się łatwe.

Dzieci Marcello Mastroianniego

• Barbara Mastroianni (córka z Florą Carabellą)
• Chiara Mastroianni (córka z Catherine Deneuve)

Najważniejsze filmy Marcello Mastroianniego

• Marionette (1939)
• Sprawcy nieznani (1958)
• Słodkie życie (1960)
• 8½ (1963)
• Wczoraj, dziś, jutro (1963)
• Małżeństwo po włosku (1964)
• Dramat zazdrości (1970)
• Oczy czarne (1987)
• Trzy życia i jedna śmierć (1996)
• Podróż do początku świata (1997)

Marcello Mastroianni pozostaje niezapomnianą postacią włoskiego kina, a jego bogata filmografia i liczne nagrody świadczą o jego trwałym wkładzie w sztukę filmową. Pamięć o nim pielęgnuje jego córka, Chiara Mastroianni, która kontynuuje artystyczne dziedzictwo rodziny.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Marcello_Mastroianni