Felix Mendelssohn Bartholdy (1809–1847) był jednym z najwybitniejszych kompozytorów, pianistów i dyrygentów epoki romantyzmu, którego twórczość do dziś brzmi w światowych salach koncertowych. Urodzony w zamożnej i wpływowej rodzinie, która przeszła na chrześcijaństwo, od najmłodszych lat otoczony był atmosferą intelektualną i artystyczną, co zaowocowało wszechstronnym rozwojem jego talentu. Jego dorobek, obejmujący symfonie, koncerty, utwory kameralne i sceniczne, do dziś stanowi ważny element kanonu muzyki klasycznej, a jego dokonania jako założyciela Konserwatorium Lipskiego wyznaczyły nowe standardy w edukacji muzycznej. Felix Mendelssohn na [kwiecień 2024] ma 215 lat.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: 215 lat (na kwiecień 2024)
- Żona/Mąż: Cécile Jeanrenaud
- Dzieci: Cztery (Carl Wolfgang Paul, Marie, Rebecca, Felix August Arthur)
- Zawód: Kompozytor, pianista, dyrygent, pedagog
- Główne osiągnięcie: Przyczynił się do renesansu twórczości Johanna Sebastiana Bacha, założył Konserwatorium Lipskie, skomponował wiele arcydzieł epoki romantyzmu.
Kim był Felix Mendelssohn Bartholdy?
Jakub Ludwik Felix Mendelssohn Bartholdy, powszechnie znany jako Felix Mendelssohn, urodził się 3 lutego 1809 roku w Hamburgu, w ówczesnym Wolnym Mieście Hamburg. Jego życie, choć stosunkowo krótkie, zakończyło się 4 listopada 1847 roku w Lipsku, w wieku zaledwie 38 lat. Jego przedwczesna śmierć była wynikiem komplikacji zdrowotnych, prawdopodobnie związanych z serią udarów. Mendelssohn wywodził się z wpływowej niemieckiej rodziny żydowskiej. Jego dziadkiem był słynny filozof Moses Mendelssohn. Na prośbę wuja, który pragnął dystansować rodzinę od żydowskich korzeni, dodano do nazwiska człon „Bartholdy”.
Rodzina i życie prywatne kompozytora
Ojciec Felixa, Abraham Mendelssohn, był bankierem i synem filozofa Mosesa Mendelssohna. Abraham porzucił judaizm przed narodzinami Felixa, a sam Felix wraz z rodzeństwem został ochrzczony w obrządku reformowanym w wieku siedmiu lat. Najbliższa artystycznie relacja łączyła Felixa z jego starszą siostrą, Fanny Mendelssohn Hensel, która również była utalentowaną kompozytorką. Ze względu na ograniczenia społeczne epoki, część jej kompozycji była publikowana pod nazwiskiem brata. W 1811 roku rodzina Mendelssohnów, uciekając przed francuskimi represjami związanymi z blokadą kontynentalną, przeniosła się z Hamburga do Berlina. Salon prowadzony przez rodziców Felixa w Berlinie był miejscem spotkań czołowych intelektualistów i artystów epoki, co stworzyło niezwykle stymulujące środowisko dla młodego kompozytora.
Edukacja i wczesne lata kariery
Felix Mendelssohn był cudownym dzieckiem o niezwykłym talencie muzycznym. Już w 1819 roku rozpoczął studia kontrapunktu i kompozycji pod kierunkiem Carla Friedricha Zeltera w Berlinie, co ukształtowało jego zamiłowanie do tradycji muzycznej, zwłaszcza epoki baroku. Jego pierwszy publiczny występ miał miejsce, gdy miał zaledwie dziewięć lat. Jako nastolatek skomponował trzynaście symfonii na orkiestrę smyczkową, które były wykonywane przez prywatną orkiestrę rodzinną. Przełomowym momentem w jego karierze był rok 1829, kiedy to dwudziestoletni Mendelssohn zorganizował i poprowadził w Berlinie wykonanie „Pasji według św. Mateusza” Johanna Sebastiana Bacha. To wydarzenie zapoczątkowało odrodzenie zainteresowania twórczością Bacha w całej Europie.
Twórczość muzyczna Felixa Mendelssohna
Dorobek Felixa Mendelssohna obejmuje szeroki wachlarz gatunków muzycznych. Do jego najbardziej znanych dzieł orkiestrowych należą symfonie: IV „Włoska” i III „Szkocka”, a także uwertura „Hebrydy”. Niezwykle popularny jest również „Marsz Weselny” z muzyki do „Snu nocy letniej” Williama Szekspira, który stał się nieodłącznym elementem ceremonii ślubnych na całym świecie. W wieku zaledwie siedemnastu lat skomponował uwerturę do „Snu nocy letniej”, która jest uznawana za jeden z pierwszych przykładów uwertury koncertowej. Szczególnie ceniony jest jego cykl „Pieśni bez słów” (Lieder ohne Worte) – zbiór krótkich, lirycznych utworów fortepianowych, które doskonale oddają jego charakterystyczny, melodyjny styl. Mendelssohn był również aktywnym dyrygentem i pedagogiem, co zaowocowało założeniem Konserwatorium Lipskiego.
Dziedzictwo i wpływ Felixa Mendelssohna
Już jako młody chłopiec, w 1821 roku, Felix Mendelssohn został przedstawiony Johannowi Wolfgangowi von Goethemu, który był pod ogromnym wrażeniem jego talentu, porównując go do młodego Mozarta i podkreślając jego intelektualną dojrzałość. Mendelssohn odbył dziesięć podróży do Wielkiej Brytanii, gdzie zdobył ogromną popularność, a wiele jego najważniejszych dzieł miało tam swoje premiery. Choć pod koniec XIX wieku jego muzyka była krytykowana, między innymi przez Richarda Wagnera, w kontekście narastającego antysemityzmu, współcześnie Felix Mendelssohn jest powszechnie uznawany za jednego z najbardziej oryginalnych i wpływowych kompozytorów epoki romantyzmu.
Ciekawostki z życia kompozytora
Poza muzyką, Felix Mendelssohn posiadał wszechstronne wykształcenie, studiując sztukę, literaturę, języki i filozofię. W 1825 roku, w wieku zaledwie 16 lat, przetłumaczył komedię Terencjusza, co otworzyło mu drogę na studia uniwersyteckie. W latach 1826–1829 uczęszczał na wykłady wybitnych myślicieli, w tym Georga Wilhelma Friedricha Hegla. Tradycyjnie przypisywana Felixowi „Sonata Wielkanocna” okazała się w latach 70. XX wieku dziełem jego siostry, Fanny. Po historycznym wykonaniu „Pasji według św. Mateusza” Bacha, Mendelssohn z charakterystycznym dla siebie poczuciem humoru zauważył: „Pomyśleć, że potrzeba było aktora i syna Żyda, aby przywrócić światu największą chrześcijańską muzykę!”.
Najważniejsze dzieła Felixa Mendelssohna
- Symfonie: IV „Włoska” (nr 4), III „Szkocka” (nr 3)
- Uwertura „Hebrydy” (zwana też „Grota Fingala”)
- Muzyka do „Snu nocy letniej” Szekspira (w tym „Marsz Weselny”)
- Cykl „Pieśni bez słów” (Lieder ohne Worte)
- Koncert skrzypcowy e-moll, op. 64
- Oratoria: „Paulus”, „Eliasz”
Kariera Felixa Mendelssohna – oś czasu
| Rok | Wydarzenie |
|---|---|
| 1809 | Narodziny Felixa Mendelssohna w Hamburgu. |
| 1811 | Przeprowadzka rodziny do Berlina. |
| 1819 | Rozpoczęcie studiów muzycznych u Carla Friedricha Zeltera. |
| 1824 | Nauka u wirtuoza fortepianu Ignaza Moschelesa. |
| 1825 | Przetłumaczenie komedii Terencjusza „Andryjanka”. |
| 1826–1829 | Uczestnictwo w wykładach Georga Wilhelma Friedricha Hegla na Uniwersytecie Berlińskim. |
| 1829 | Historyczne wykonanie „Pasji według św. Mateusza” J.S. Bacha w Berlinie. |
| 1830–1831 | Podróż do Włoch, która zaowocowała skomponowaniem Symfonii „Włoskiej”. |
| 1835 | Objęcie stanowiska dyrygenta Allgemeiner Musikverein w Düsseldorfie. |
| 1836 | Premiera oratorium „Paulus” w Düsseldorfie. |
| 1837 | Objęcie stanowiska dyrygenta Gewandhausorchester w Lipsku. |
| 1842 | Założenie i otwarcie Konserwatorium Lipskiego. |
| 1843 | Premiera muzyki do „Snu nocy letniej” Szekspira w Poczdamie. |
| 1846 | Premiera oratorium „Eliasz” w Birmingham. |
| 1847 | Śmierć Felixa Mendelssohna Bartholdy’ego w Lipsku. |
Warto wiedzieć: Felix Mendelssohn, mimo swojego chrześcijańskiego wychowania, nigdy nie odciął się od swojego żydowskiego dziedzictwa, co często podkreślał w swoich wypowiedziach, zachowując dumę ze swoich korzeni.
Felix Mendelssohn Bartholdy pozostawił po sobie nie tylko bogaty katalog wybitnych kompozycji, ale także wyznaczył nowe kierunki w dziedzinie edukacji muzycznej, zakładając renomowane Konserwatorium Lipskie. Jego wszechstronny talent, wrażliwość artystyczna i niezłomna pasja do muzyki sprawiły, że do dziś jest uważany za jednego z filarów muzyki epoki romantyzmu, a jego dzieła nadal inspirują i poruszają słuchaczy na całym świecie.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Na co zmarł Mendelssohn?
Felix Mendelssohn Bartholdy zmarł na udar mózgu spowodowany przedawkowaniem środków uspokajających. Jego stan zdrowia pogarszał się od kilku miesięcy, co doprowadziło do jego przedwczesnej śmierci w wieku zaledwie 38 lat.
Co to jest Mendelson?
Mendelssohn to nazwisko znanego niemieckiego kompozytora, pianisty i dyrygenta epoki romantyzmu, Feliksa Mendelssohna Bartholdy’ego. Jest on twórcą wielu cenionych dzieł, w tym koncertów, symfonii i muzyki kameralnej.
Ile symfonii skomponował Mendelssohn?
Felix Mendelssohn skomponował pięć numerowanych symfonii, z których najbardziej znane to „Szkocka” (nr 3) i „Lobgesang” (nr 2). Choć formalnie ukończył pięć symfonii, jego dorobek obejmuje również inne utwory orkiestrowe o charakterze symfonicznym.
Kto napisał marsza weselnego?
Marsza weselnego, znanego jako „Marsz Weselny” z muzyki do „Snu nocy letniej”, skomponował Felix Mendelssohn Bartholdy. Utwór ten stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych i często wykonywanych dzieł na uroczystościach ślubnych na całym świecie.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Felix_Mendelssohn
