Nat King Cole: L.O.V.E. i życie legendy jazzu

2

Nat King Cole, właściwie Nathaniel Adams Coles (ur. 17 marca 1919, zm. 15 lutego 1965), był legendarnym amerykańskim piosenkarzem i pianistą jazzowym, którego aksamitny głos i niezrównane frazowanie uczyniły go jedną z najbardziej ikonicznych postaci w historii muzyki popularnej. Choć jego życie zostało przerwane przedwcześnie w wieku 45 lat, pozostawił po sobie bogatą spuściznę obejmującą niezliczone przeboje, w tym ponadczasowe „Unforgettable” i „Mona Lisa”. Był również pionierem w świecie telewizji, jako pierwszy Afroamerykanin prowadzący ogólnokrajowy program rozrywkowy, „The Nat King Cole Show”, co stanowiło przełom w tamtych czasach.

Nat King Cole na [kwiecień 2024] roku miałby 105 lat. Jest on ojcem pięciorga dzieci: Carole (adoptowana), Nata Kelly’ego (adoptowany), Natalie, Casey i Timolin. Jego głównym osiągnięciem jest stworzenie unikalnego stylu wokalnego, który wpłynął na pokolenia artystów, oraz przełamanie barier rasowych w amerykańskiej branży rozrywkowej.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na [kwiecień 2024] roku miałby 105 lat.
• Żona/Mąż: Maria Hawkins Cole (od 1948), Nadine Robinson (1937-1948).
• Dzieci: Natalie Cole, Carole Cole, Nat Kelly Cole, Casey Cole, Timolin Cole.
• Zawód: Piosenkarz, pianista jazzowy, aktor.
• Główne osiągnięcie: Przełamanie barier rasowych w telewizji jako pierwszy czarnoskóry gospodarz programu ogólnokrajowego; stworzenie ponadczasowego stylu wokalnego.

Podstawowe informacje o Nat King Cole’u

Dane osobowe i początki

Nathaniel Adams Coles, znany światu jako Nat King Cole, urodził się 17 marca 1919 roku w Montgomery w stanie Alabama. Swoją karierę artystyczną rozpoczął w młodym wieku, a jego talent szybko przyniósł mu międzynarodową sławę. Mimo przedwczesnej śmierci 15 lutego 1965 roku w Santa Monica w Kalifornii, jego muzyczne dziedzictwo pozostaje żywe. Przez ponad trzy dekady realizował się jako wszechstronnie uzdolniony piosenkarz, pianista jazzowy i aktor, pozostawiając po sobie bogaty dorobek artystyczny.

Kariera i dziedzictwo

Droga Nata King Cole’a do statusu legendy rozpoczęła się w latach 30. XX wieku. Jego charakterystyczny, aksamitny głos i doskonałe wyczucie melodii sprawiły, że stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych głosów w historii muzyki popularnej. Choć zmarł w wieku 45 lat, jego twórczość obejmuje ponad 100 nagranych piosenek, które do dziś inspirują fanów na całym świecie. Jego styl śpiewania, charakteryzujący się subtelnym frazowaniem i emocjonalną głębią, jest niepowtarzalny. Dowodem jego ponadczasowej popularności jest fakt, że jego nagranie „The Christmas Song” w 2022 roku pobiło rekord najdłuższego czasu potrzebnego do dotarcia do pierwszej dziesiątki listy Billboard Hot 100, osiągając 9. miejsce aż 62 lata po swoim debiucie.

Życie prywatne Nata King Cole’a

Rodzina i pochodzenie

Nat King Cole wychowywał się w rodzinie o głębokich korzeniach muzycznych i religijnych. W 1923 roku jego rodzina przeniosła się do Chicago, gdzie jego ojciec, Edward, został pastorem baptystycznym. W domu rodzinnym młody Nat zetknął się z muzyką za sprawą swojej matki, Perlina (Adams) Coles, która była organistką kościelną i jego pierwszą nauczycielką muzyki. To właśnie ona zaszczepiła w nim pasję do instrumentów klawiszowych, kładąc fundamenty pod jego przyszłą, błyskotliwą karierę.

Małżeństwa i dzieci

Życie osobiste Nata King Cole’a było naznaczone dwoma ważnymi związkami. Pierwszą żoną artysty była tancerka Nadine Robinson, z którą wziął ślub w 1937 roku, mając zaledwie 18 lat. Po rozwodzie, zaledwie sześć dni po jego sfinalizowaniu, 28 marca 1948 roku, Cole poślubił piosenkarkę Marię Hawkins. Nat King Cole doczekał się pięciorga dzieci: biologicznej córki Natalie Cole, która podobnie jak ojciec odniosła sukces jako piosenkarka, a także adoptowanych dzieci: Carole, Nata Kelly’ego, oraz bliźniaczek Casey i Timolin. Słynny, pośmiertny duet Natalie Cole z ojcem, „Unforgettable”, nagrany w 1991 roku z wykorzystaniem nowoczesnych technik studyjnych, jest wzruszającym hołdem dla ich więzi.

Działalność w wolnomularstwie

Poza swoją karierą artystyczną, Nat King Cole był również zaangażowany w działalność wolnomularską. W styczniu 1944 roku został przyjęty do loży Thomas Waller Lodge No. 49 w Kalifornii. Jego przynależność do tej organizacji świadczyła o jego dążeniu do rozwoju osobistego i społecznego, podkreślając jego wszechstronność i zainteresowania wykraczające poza sferę artystyczną.

Kariera zawodowa Nata King Cole’a

Początki kariery i King Cole Trio

Nat King Cole rozpoczął swoją karierę muzyczną w wieku nastoletnim, opuszczając szkołę średnią, aby założyć sekstet z bratem Eddiem. W 1936 roku nagrali swoje pierwsze single dla wytwórni Decca. Prawdziwy przełom nastąpił jednak wraz z utworzeniem King Cole Trio, w skład którego weszli basista Wesley Prince i gitarzysta Oscar Moore. Nazwa zespołu, nawiązująca do popularnej rymowanki, szybko zdobyła uznanie. W 1944 roku utwór „Straighten Up and Fly Right” stał się wielkim hitem, umacniając pozycję tria jako czołowego zespołu wytwórni Capitol Records i prezentując ich charakterystyczne, jazzowe brzmienie zdominowane przez fortepian Nata.

Sukcesy solowe i zmiana gatunku

Od 1950 roku Nat King Cole zaczął rozwijać swoją karierę jako solista, co stanowiło znaczący zwrot w jego artystycznej ścieżce. Artysta stopniowo odchodził od czystego jazzu, kierując się w stronę tradycyjnego popu i ballad. Ta zmiana gatunkowa okazała się niezwykle udana, przynosząc mu ogromny sukces komercyjny i poszerzając grono jego fanów na całym świecie. Jego ciepły, aksamitny głos idealnie odnajdywał się w romantycznych utworach, a współpraca z wybitnymi aranżerami, takimi jak Nelson Riddle, Gordon Jenkins i Ralph Carmichael, pozwoliła mu stworzyć unikalne, rozpoznawalne brzmienie. Hity takie jak „Unforgettable”, „Mona Lisa”, „Smile” czy „Nature Boy” stały się ponadczasowymi klasykami. Jego album „The Magic of Christmas” z 1960 roku był najlepiej sprzedającą się płytą bożonarodzeniową lat 60., dowodząc uniwersalnej popularności jego muzyki.

Działalność aktorska

Oprócz swojej bogatej kariery muzycznej, Nat King Cole aktywnie działał również jako aktor. Wystąpił w wielu produkcjach filmowych, prezentując swoje wszechstronne talenty. Do jego najbardziej pamiętnych ról należą te w filmach „The Blue Gardenia” z 1953 roku oraz „St. Louis Blues” z 1958 roku, gdzie wcielił się w postać legendarnego muzyka W.C. Handy’ego. Jego obecność na ekranie dodawała mu kolejny wymiar jako wszechstronnego artysty rozrywkowego.

„The Nat King Cole Show” – przełom w telewizji

Nat King Cole zapisał się w historii telewizji jako gospodarz programu „The Nat King Cole Show”, emitowanego na antenie NBC w latach 1956–1957. Był to pierwszy ogólnokrajowy program rozrywkowy prowadzony przez Afroamerykanina, co stanowiło niezwykle ważny przełom i otworzyło drzwi dla wielu innych artystów. Niestety, program został zdjęty z anteny w 1957 roku z powodu braku ogólnokrajowego sponsora. Cole skomentował to wówczas słynnym stwierdzeniem, że „Madison Avenue boi się ciemności”, co było gorzkim odniesieniem do uprzedzeń rasowych, z jakimi borykał się w branży rozrywkowej.

Nagrody i osiągnięcia Nata King Cole’a

Uznanie za życia

Już za życia Nat King Cole cieszył się ogromnym uznaniem ze strony krytyków i publiczności. W 1960 roku jego wkład w amerykańską kulturę został uhonorowany gwiazdą na Hollywood Walk of Fame. Tego samego roku otrzymał również specjalną nagrodę Golden Globe za swoje osiągnięcia. Te wyróżnienia potwierdzały jego status jako jednej z najważniejszych postaci świata rozrywki.

Pośmiertne wyróżnienia i galerie sław

Dziedzictwo Nata King Cole’a jest nadal pielęgnowane i doceniane. Pośmiertnie otrzymał nagrodę Grammy Lifetime Achievement Award w 1990 roku, co jest wyrazem jego trwałego wpływu na muzykę. Został również wprowadzony do prestiżowych galerii sław: DownBeat Jazz Hall of Fame w 1997 roku, Rock and Roll Hall of Fame w 2000 roku oraz National Rhythm & Blues Hall of Fame w 2020 roku. Te uhonorowania podkreślają jego wszechstronność i znaczenie w różnych gatunkach muzycznych.

Znaczenie w historii nagrań

Jedno z jego najsłynniejszych nagrań, „The Christmas Song”, zostało wybrane przez Bibliotekę Kongresu do zachowania w Narodowym Rejestrze Nagrań Stanów Zjednoczonych. To wyróżnienie podkreśla jego artystyczne i kulturowe znaczenie w historii amerykańskiej fonografii. Jego wersja tego utworu w 2022 roku osiągnęła 9. miejsce na liście Billboard Hot 100, 62 lata po swoim debiucie, co jest niezwykłym dowodem jego ponadczasowej popularności i wpływu.

Muzyka Nata King Cole’a

Największe przeboje i albumy

W ciągu swojej kariery Nat King Cole nagrał ponad 100 piosenek, które podbiły listy przebojów. Wśród jego niezapomnianych hitów znajdują się takie utwory jak „Unforgettable”, „Mona Lisa”, „Smile” czy „Nature Boy”. Każda z tych piosenek to arcydzieło, w którym jego charakterystyczny, aksamitny głos w połączeniu z doskonałą aranżacją tworzy niepowtarzalny klimat. Jego album „The Magic of Christmas” z 1960 roku okazał się najlepiej sprzedającą się płytą bożonarodzeniową lat 60., co potwierdza jego zdolność do poruszania serc słuchaczy w każdym okresie roku, a zwłaszcza w okresie świąt. Jego muzyka, często określana jako romantyczna i pełna ciepła, do dziś znajduje oddane grono fanów na całym świecie.

Eksperymenty językowe i współpraca z aranżerami

Nat King Cole był artystą otwartym na nowe wyzwania, czego dowodem jest jego album „Cole Español” nagrany w 1958 roku w Hawanie. Płyta ta, śpiewana w całości po hiszpańsku, zapoczątkowała serię trzech niezwykle popularnych albumów w tym języku. Mimo że nie mówił płynnie po hiszpańsku, uczył się tekstów piosenek fonetycznie, co nie przeszkodziło mu w zdobyciu serc słuchaczy w Ameryce Łacińskiej. Jego wpływ na muzykę latynoamerykańską był tak duży, że do dziś jest tam wspominany jako jeden z najważniejszych interpretatorów bolera. Kluczową rolę w kreowaniu jego unikalnego brzmienia odegrali wybitni aranżerzy, tacy jak Nelson Riddle, Gordon Jenkins i Ralph Carmichael, którzy potrafili doskonale podkreślić piękno jego głosu i interpretacji.

Trwałe dziedzictwo muzyczne

Muzyka Nata King Cole’a wykracza poza ramy jednego gatunku. Choć zaczynał jako pianista jazzowy, jego kariera ewoluowała w kierunku tradycyjnego popu i ballad, co przyniosło mu ogromny sukces komercyjny. Jego nagrania, takie jak „Nature Boy”, „Mona Lisa” czy „Unforgettable”, stały się nieśmiertelnymi klasykami, które wciąż cieszą się ogromną popularnością. Jego umiejętność frazowania i interpretacji tekstów sprawia, że jego piosenki pozostają niezwykle wzruszające i poruszające. Jego dziedzictwo jest żywe, co potwierdzają liczne pośmiertne wyróżnienia i nieustające zainteresowanie jego twórczością.

Zdrowie i ostatnie lata Nata King Cole’a

Nawyk palenia i diagnoza

Nat King Cole był nałogowym palaczem papierosów, często wypalając do trzech paczek dziennie. Wierzył, że dym papierosowy nadaje jego głosowi charakterystyczną, niską barwę, która stała się jego znakiem rozpoznawczym. Niestety, ten nawyk miał tragiczne konsekwencje dla jego zdrowia. W grudniu 1964 roku zdiagnozowano u niego raka płuc. Choroba zmusiła artystę do poddania się intensywnej radioterapii, która miała na celu walkę z nowotworem.

Walka z chorobą i ostatnie nagrania

Mimo ciężkiej choroby i podjętego leczenia, Nat King Cole nie poddał się. Pracował niemal do samego końca, nagrywając ostatnie utwory w styczniu 1965 roku, zaledwie miesiąc przed śmiercią. Ta determinacja świadczy o jego ogromnej pasji do muzyki i chęci tworzenia dla swoich fanów do ostatniego tchnienia. Jego ostatni film, „Cat Ballou”, wszedł na ekrany kin już po jego śmierci w 1965 roku, co stanowi smutne przypomnienie o jego obecności w świecie filmu.

Śmierć i pogrzeb

Nat King Cole zmarł 15 lutego 1965 roku w St. John’s Hospital w Santa Monica. Jego przedwczesne odejście w wieku zaledwie 45 lat było ogromną stratą dla świata muzyki. Pogrzeb artysty zgromadził tysiące osób, co było wyrazem powszechnego żalu i szacunku dla jego twórczości i osoby. Jego śmierć pozostawiła pustkę, ale jego muzyka trwa nadal, przypominając o jego niezwykłym talencie.

Kontrowersje, rasizm i zaangażowanie społeczne Nata King Cole’a

Doświadczenia rasistowskie i reakcja artysty

Mimo swojego statusu międzynarodowej gwiazdy, Nat King Cole nie był wolny od doświadczeń brutalnego rasizmu, z którym borykali się Afroamerykanie w Stanach Zjednoczonych. W 1956 roku, podczas koncertu w Birmingham w Alabamie, został fizycznie zaatakowany na scenie przez członków White Citizens’ Council. Ten incydent głęboko go poruszył. Po ataku w Birmingham, Cole zadeklarował, że nigdy więcej nie wystąpi w Alabamie ani w żadnym innym miejscu na Południu, gdzie panowała segregacja rasowa. Ta decyzja była wyrazem jego sprzeciwu wobec niesprawiedliwości i dyskryminacji.

Wsparcie dla ruchu praw obywatelskich

Nat King Cole był czasem krytykowany przez niektórych aktywistów za zbyt małe zaangażowanie w ruch praw obywatelskich. Jednak w rzeczywistości, artysta aktywnie wspierał finansowo NAACP (National Association for the Advancement of Colored People), organizację walczącą o prawa obywatelskie dla czarnoskórych Amerykanów. Ponadto, brał udział w historycznym Marszu na Waszyngton w 1963 roku, co świadczy o jego poparciu dla walki o równość. Jego postawa, choć nie zawsze głośno manifestowana, była wyrazem jego zaangażowania w zmianę społeczną.

Problemy z karierą telewizyjną w kontekście rasowym

Jego program telewizyjny, „The Nat King Cole Show”, mimo innowacyjności, został zdjęty z anteny w 1957 roku z powodu braku ogólnokrajowego sponsora. Cole skomentował to wówczas słynnym stwierdzeniem, że „Madison Avenue boi się ciemności”, co było gorzkim odniesieniem do uprzedzeń rasowych, które utrudniały rozwój kariery artystów czarnoskórych w mediach głównego nurtu. Ta sytuacja pokazuje, jak trudne były początki dla Afroamerykanów w amerykańskiej branży rozrywkowej, nawet dla tak utalentowanych i popularnych postaci jak Nat King Cole.

Kluczowe fakty z życia i kariery Nata King Cole’a

Najważniejsze daty

• 17 marca 1919 – Narodziny Nathaniela Adamsa Coles w Montgomery, Alabama.
• około 1923 – Przeprowadzka rodziny do Chicago.
• 1934 – Początek kariery artystycznej.
• 1936 – Nagranie pierwszych singli z sekstetem brata Eddiego.
• 1937 – Ślub z Nadine Robinson.
• styczeń 1944 – Przyjęcie do loży wolnomularskiej Thomas Waller Lodge No. 49.
• 1944 – Wielki hit tria „Straighten Up and Fly Right”.
• 1950 – Rozpoczęcie kariery solowej.
• 1953 – Rola w filmie „The Blue Gardenia”.
• 1956–1957 – Gospodarz programu „The Nat King Cole Show”.
• 1958 – Nagranie albumu „Cole Español”.
• 1958 – Rola w filmie „St. Louis Blues”.
• 1960 – Gwiazda na Hollywood Walk of Fame i nagroda Golden Globe.
• 1960 – Album „The Magic of Christmas”.
• 1963 – Udział w Marszu na Waszyngton.
• grudzień 1964 – Diagnoza raka płuc.
• styczeń 1965 – Nagranie ostatnich utworów.
• 15 lutego 1965 – Śmierć Nata King Cole’a.
• 1965 – Premiera filmu „Cat Ballou”.
• 1990 – Pośmiertna nagroda Grammy Lifetime Achievement Award.
• 1997 – Wprowadzenie do DownBeat Jazz Hall of Fame.
• 2000 – Wprowadzenie do Rock and Roll Hall of Fame.
• 2020 – Wprowadzenie do National Rhythm & Blues Hall of Fame.
• 2022 – Rekord „The Christmas Song” na liście Billboard Hot 100.

Filmografia Nata King Cole’a

• „The Blue Gardenia” (1953)
• „St. Louis Blues” (1958)
• „Cat Ballou” (premiera pośmiertna w 1965)

Najważniejsze nagrody i wyróżnienia

Warto wiedzieć: Nat King Cole był jednym z pierwszych czarnoskórych artystów, którzy zamieszkali w ekskluzywnej dzielnicy Hancock Park w Los Angeles. Jego przeprowadzka spotkała się z protestami białych sąsiadów, jednak jego odpowiedź na rasistowskie uwagi – „Ja też nie. Jeśli zobaczę kogoś niepożądanego, dam wam znać” – stała się symbolem jego godności i siły w obliczu dyskryminacji.

Nat King Cole, dzięki swojemu niezwykłemu talentowi i unikalnemu stylowi, na zawsze zapisał się na kartach historii muzyki jako jeden z jej najwybitniejszych przedstawicieli. Jego ponadczasowe utwory i pionierskie dokonania, zwłaszcza w kontekście walki z rasizmem, stanowią inspirację i dowód na siłę sztuki. Nawet w obliczu choroby i dyskryminacji, Nat King Cole przez całe życie wierzył w moc muzyki i potrafił przekraczać granice, inspirując nas do tego samego.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Nat_King_Cole