Rembrandt Harmenszoon van Rijn, urodzony 15 lipca 1606 roku w Lejdzie, jest powszechnie uznawany za jednego z najwybitniejszych malarzy w historii sztuki zachodniej, mistrza malarstwa, grafiki i rysunku, którego twórczość przypadła na okres holenderskiego Złotego Wieku. Na lipiec 2024 roku, mając 418 lat, jego dziedzictwo wciąż żyje. Był dziewiątym dzieckiem Harmena Gerritszoona van Rijna i Neeltgen Willemsdochter van Zuijtbrouck, a jego małżeństwo z Saskią van Uylenburgh, choć naznaczone tragediami, zaowocowało narodzinami syna Tita, który jako jedyny dożył dorosłości. Artysta odniósł błyskawiczny sukces jako portrecista po przeprowadzce do Amsterdamu w 1631 roku. Jego życie, choć obfitujące w sukcesy artystyczne, było również naznaczone osobistymi tragediami i problemami finansowymi, jednakże Rembrandt pozostawił po sobie ogromny dorobek artystyczny, obejmujący około 300 obrazów olejnych, 300 akwafort oraz setki rysunków, co czyni go jednym z najbardziej płodnych i wszechstronnych twórców swojej epoki, a jego innowacyjne podejście do malarstwa, zwłaszcza w zakresie światłocienia i portretu, wywarło trwały wpływ na historię sztuki.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na lipiec 2024 roku, mając 418 lat.
- Żona/Mąż: Saskia van Uylenburgh (ślub w 1634, śmierć w 1642)
- Dzieci: Titus (syn z Saskią), Cornelia (córka z Hendrickje Stoffels)
- Zawód: Malarz, grafik, rysownik
- Główne osiągnięcie: Stworzenie „Straży Nocnej” i innowacyjne podejście do portretu psychologicznego.
Podstawowe informacje o Rembrandtcie
Dane biograficzne
Rembrandt Harmenszoon van Rijn przyszedł na świat 15 lipca 1606 roku w Lejdzie, w Republice Zjednoczonych Prowincji. Jego ojciec, Harmen Gerritszoon van Rijn, był młynarzem, a matka, Neeltgen Willemsdochter van Zuijtbrouck, córką piekarza. Zróżnicowanie religijne w domu rodzinnym, gdzie matka była katoliczką, a ojciec należał do Holenderskiego Kościoła Reformowanego, stanowiło tło dla jego wczesnych doświadczeń życiowych.
Status artystyczny i dorobek
Rembrandt van Rijn jest powszechnie uznawany za jednego z największych artystów wizualnych w historii sztuki zachodniej, którego twórczość przypada na holenderski Złoty Wiek. Zasłynął jako mistrz malarstwa, grafiki (szczególnie akwaforty) i rysunku. Szacuje się, że spod jego ręki wyszło około 300 obrazów olejnych, 300 akwafort oraz kilkaset rysunków, co czyni go jednym z najbardziej produktywnych twórców swojej epoki.
Rodzina i życie prywatne
Pochodzenie i rodzina
Rembrandt był dziewiątym z kolei dzieckiem swoich rodziców. Status materialny rodziny pozwolił mu na zdobycie wykształcenia i rozwój talentu artystycznego. Zróżnicowanie religijne w domu rodzinnym wpłynęło na jego światopogląd i późniejszą twórczość.
Małżeństwo z Saskią van Uylenburgh
W 1634 roku Rembrandt poślubił Saskię van Uylenburgh, pochodzącą z szanowanej rodziny. Jej ojciec był burmistrzem Leeuwarden, a krewna, Hendrika van Uylenburgh, była żoną znanego handlarza dziełami sztuki, co miało wpływ na karierę młodego malarza. Ślub odbył się w kościele w St. Annaparochie.
Tragedie rodzinne i dzieci
Małżeństwo Rembrandta i Saskii było naznaczone głębokim cierpieniem; z czworga dzieci jedynie syn Titus, urodzony w 1641 roku, dożył dorosłości. Śmierć Saskii w 1642 roku, prawdopodobnie na gruźlicę, była kolejnym ciosem, a Rembrandt z niezwykłą wrażliwością uwiecznił jej chorobę i ostatnie chwile w poruszających rysunkach.
Związki po śmierci Saskii
Po śmierci Saskii, Rembrandt związał się z Geertje Dircx, piastunką jego syna Tita. Ich relacja zakończyła się skandalem w 1649 roku, co doprowadziło do poważnego sporu prawnego i zamknięcia Geertje w domu poprawczym. W 1649 roku malarz nawiązał również relację z Hendrickje Stoffels, swoją dawną służącą, z którą w 1654 roku doczekał się córki Cornelii.
Kariera artystyczna
Edukacja i wczesne nauki
Choć w 1620 roku Rembrandt zapisał się na Uniwersytet w Lejdzie, szybko porzucił studia akademickie na rzecz malarstwa. Jego edukacja artystyczna rozpoczęła się od nauki u Jacoba van Swanenburga, a następnie odbył kluczowy, sześciomiesięczny staż u malarza historycznego Pietera Lastmana w Amsterdamie.
Początki kariery i otworzenie własnego studia
Już w 1625 roku, wraz z Janem Lievensem, Rembrandt otworzył własne studio w Lejdzie. Rok później zaczął przyjmować własnych uczniów, co świadczyło o wczesnym uznaniu jego talentu. W 1629 roku nastąpił przełom dzięki protekcji Constantijna Huygensa, który zapewnił mu ważne zlecenia na dworze w Hadze.
Sukces w Amsterdamie i działalność w gildii malarzy
Pod koniec 1631 roku Rembrandt przeniósł się do Amsterdamu, gdzie odniósł natychmiastowy sukces jako portrecista. W 1634 roku uzyskał pełnoprawne obywatelstwo miasta i został członkiem lokalnej gildii malarzy, co potwierdzało jego ugruntowaną pozycję w świecie sztuki.
Działalność pedagogiczna i wpływ na innych malarzy
Przez około dwadzieścia lat Rembrandt prowadził aktywną działalność pedagogiczną, kształcąc wielu ważnych holenderskich malarzy, takich jak Ferdinand Bol i Govert Flinck. Jego wpływ na rozwój sztuki w całym regionie holenderskim był ogromny.
Najważniejsze dzieła i osiągnięcia
Innowacyjność w autoportretach
Rembrandt stworzył około 40 autoportretów, które są uznawane za unikalną „intymną autobiografię” malarską, dokumentując jego starzenie się, zmiany stanu emocjonalnego i doświadczenia na przestrzeni całego życia.
Mistrzostwo „Straży Nocnej”
Najsłynniejszym dziełem Rembrandta jest bez wątpienia „Straż Nocna”, namalowana w 1642 roku. Obraz ten zrewolucjonizował portret grupowy, wprowadzając do niego dynamikę, dramatyczne oświetlenie i narracyjną głębię. Dzieło to przez lata było wystawiane w Kloveniersdoelen w Amsterdamie.
Mistrzostwo i innowacje w technikach artystycznych
Rembrandt był niedoścignionym mistrzem techniki akwaforty, a jego grafiki cechowały się niezwykłą subtelnością i ekspresyjnością. Choć nigdy nie wyjechał za granicę, swoją wiedzę o włoskich mistrzach czerpał z analizy dostępnych w Holandii dzieł i reprodukcji.
Wpływy i inspiracje
Twórczość Rembrandta charakteryzowała się czerpaniem inspiracji z nieoczywistych źródeł. W swojej sztuce często wykorzystywał motywy azjatyckie, a mieszkając w dzielnicy Vlooienburg, prosił swoich żydowskich sąsiadów o pozowanie do scen ze Starego Testamentu, nadając swoim obrazom wyjątkowy realizm.
Finanse i majątek
Luksusowa nieruchomość i długi
W 1639 roku Rembrandt nabył nowoczesny dom przy ulicy Breestraat za ogromną kwotę 13 000 guldenów, finansowany z wysokiego kredytu hipotecznego, który stał się główną przyczyną jego późniejszych problemów finansowych.
Kolekcjonerstwo i pasje
Artysta żył ponad stan, wydając fortunę na dzieła sztuki, ryciny i rzadkie przedmioty kolekcjonerskie, co w połączeniu z wysokim kredytem, doprowadziło go do trudnej sytuacji finansowej.
Niewypłacalność i ograniczenia prawne
W lipcu 1656 roku, przyciśnięty przez wierzycieli, Rembrandt ogłosił niewypłacalność, dobrowolnie przekazując swój majątek urzędnikom, co oznaczało utratę kontroli nad dobrami i początek finansowego upadku.
Aukcje majątku
W latach 1657 i 1658 odbyły się aukcje jego kolekcji i domu. Mimo ogromnych zarobków w szczycie kariery, te wydarzenia nie przyniosły oczekiwanych zysków i nie rozwiązały jego problemów finansowych, a Rembrandt zmarł jako człowiek biedny.
Kontrowersje i życie osobiste
Konflikty z prawem i kościołem
W 1654 roku partnerka Rembrandta, Hendrickje Stoffels, otrzymała wezwania przed radę Kościoła Reformowanego pod zarzutem „czynów nierządnych”, przyznając się do winy i otrzymując zakaz przyjmowania komunii.
Spory z partnerkami życiowymi
Podczas konfliktu z Geertje Dircx, kobieta zastawiła diamentowy pierścień należący niegdyś do Saskii, co doprowadziło do jej uwięzienia. Te wydarzenia ukazują burzliwy charakter jego relacji osobistych.
Ciekawostki i mniej znane fakty
Inspiracje azjatyckie i sąsiedztwo żydowskie
W swojej twórczości Rembrandt często czerpał inspiracje z Azji, a mieszkając w dzielnicy Vlooienburg, prosił swoich żydowskich sąsiadów o pozowanie do scen ze Starego Testamentu, nadając swoim dziełom wyjątkowy realizm.
Wykształcenie klasyczne i jego wpływ
Jako chłopiec, Rembrandt uczęszczał do szkoły łacińskiej w Lejdzie, co dało mu solidne podstawy humanistyczne, widoczne w wyborze tematów mitologicznych i historycznych w jego pracach.
Przydomek i jego znaczenie
Przydomek „Harmenszoon”, oznaczający „syna Harmena”, jest prostym, ale istotnym odniesieniem do jego pochodzenia i relacji z ojcem.
Lokalizacja słynnych dzieł
Słynny obraz „Straż Nocna” przez lata był wystawiany w Kloveniersdoelen w Amsterdamie, stając się jednym z najbardziej rozpoznawalnych dzieł sztuki na świecie.
Dziedzictwo i wpływ na sztukę
Rembrandt zmarł 4 października 1669 roku w Amsterdamie w wieku 63 lat, pozostawiając po sobie ogromne dziedzictwo artystyczne. Jego wpływ na rozwój sztuki, zarówno poprzez własne dzieła, jak i kształcenie licznych uczniów, jest nieoceniony, a jego dzieła nadal zachwycają i inspirują.
Kluczowe wydarzenia z życia Rembrandta
- 1606: Narodziny Rembrandta Harmenszoona van Rijna w Lejdzie.
- 1625: Otwarcie własnego studia w Lejdzie.
- 1631: Przeprowadzka do Amsterdamu i rozpoczęcie kariery jako portrecista.
- 1634: Małżeństwo z Saskią van Uylenburgh.
- 1642: Namalowanie „Straży Nocnej”; śmierć Saskii.
- 1656: Ogłoszenie niewypłacalności.
- 1669: Śmierć artysty w Amsterdamie.
Najważniejsze dzieła
- „Straż Nocna” (1642)
- Autoportrety (około 40 dzieł)
- „Lekcja anatomii doktora Tulpa” (1632)
- „Rozpłatany wół”
- „Samson i Dalila”
Rodzina Rembrandta
- Ojciec: Harmen Gerritszoon van Rijn (młynarz)
- Matka: Neeltgen Willemsdochter van Zuijtbrouck (córka piekarza)
- Żona: Saskia van Uylenburgh (1634–1642)
- Syn z Saskią: Titus (1641–1668)
- Partnerka: Geertje Dircx
- Partnerka: Hendrickje Stoffels
- Córka z Hendrickje: Cornelia (ur. 1654)
Kluczowe etapy kariery
- Edukacja u Jacoba van Swanenburga i Pietera Lastmana.
- Prowadzenie własnego studia w Lejdzie i przyjmowanie uczniów.
- Sukces jako portrecista w Amsterdamie.
- Działalność pedagogiczna przez około dwadzieścia lat.
- Mistrzostwo w technikach malarskich, akwaforty i rysunku.
Warto wiedzieć: Rembrandt, mimo że nigdy nie podróżował za granicę, zdołał zgromadzić ogromną wiedzę o dziełach włoskich mistrzów, takich jak Tycjan, Michał Anioł i Rafael, analizując dostępne w Holandii obrazy i ryciny.
Rembrandt Harmenszoon van Rijn, poprzez swoje mistrzostwo w malarstwie i grafice, odcisnął trwałe piętno na historii sztuki, a jego dzieła, takie jak „Straż Nocna”, do dziś inspirują i zachwycają swoją głębią i techniką. Choć jego życie naznaczone było stratami i trudnościami finansowymi, jego sztuka pozostaje świadectwem niezwykłej siły ducha i artystycznego geniuszu, który nadal fascynuje i edukuje kolejne pokolenia miłośników sztuki na całym świecie.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Jak ma na imię Rembrandt?
Rembrandt ma na imię Rembrandt Harmenszoon van Rijn. Jest powszechnie znany po prostu jako Rembrandt.
Jakie obrazy namalował Rembrandt?
Rembrandt namalował wiele wybitnych dzieł, w tym słynną „Straż nocną” oraz liczne portrety i autoportrety. Jego twórczość obejmuje również sceny biblijne i historyczne, charakteryzujące się mistrzowskim użyciem światłocienia.
Na co zmarł Rembrandt?
Rembrandt zmarł prawdopodobnie z przyczyn naturalnych, choć dokładna przyczyna jego śmierci nie jest jednoznacznie udokumentowana. Prawdopodobnie była to choroba, która doprowadziła do jego śmierci w wieku 63 lat.
Ile obrazów Rembrandta znajduje się w Polsce?
W Polsce znajdują się dwa obrazy przypisywane Rembrandtowi. Są to „Dziewczyna przy oknie” oraz „Uczony przy pulpicie”, oba eksponowane w Muzeum Narodowym w Warszawie.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Rembrandt
