Robert Scott: Brytyjski odkrywca i tragiczna wyprawa na biegun południowy

0

Robert Falcon Scott, urodzony 6 czerwca 1868 roku, był brytyjskim oficerem Royal Navy i jednym z najbardziej znanych badaczy polarnych w historii. Choć na początku XXI wieku jego reputacja bywała kwestionowana, współczesne analizy skłaniają się ku rehabilitacji, wskazując na ekstremalne warunki jako główną przyczynę tragedii, która spotkała jego ostatnią wyprawę. Scott był mężem Kathleen Bruce i ojcem Sir Petera Scotta, który kontynuował dziedzictwo wkładu w świat, zakładając World Wide Fund for Nature.

Jako dowódca dwóch znaczących ekspedycji antarktycznych – „Discovery” (1901–1904) i „Terra Nova” (1910–1913) – Robert Falcon Scott odegrał kluczową rolę w eksploracji i naukowym poznawaniu Antarktydy. Jego pierwsza wyprawa przyczyniła się do odkrycia Płaskowyżu Antarktycznego, a druga, choć zakończona tragicznym powrotem z bieguna południowego, dostarczyła cennych danych naukowych i skamieniałości, rzucając światło na dawną historię kontynentu.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na marzec 1912 roku miał 43 lata.
• Żona/Mąż: Kathleen Bruce
• Dzieci: Sir Peter Scott
• Zawód: Oficer Royal Navy, badacz polarny
• Główne osiągnięcie: Dowodzenie dwoma znaczącymi ekspedycjami antarktycznymi, które dostarczyły cennych danych naukowych i przyczyniły się do odkrycia Płaskowyżu Antarktycznego.

Podstawowe informacje o Robercie Falconie Scocie

Robert Falcon Scott przyszedł na świat 6 czerwca 1868 roku w Plymouth w hrabstwie Devon, jako trzecie z sześciorga dzieci. Jego rodzina posiadała bogate tradycje wojskowe, co miało znaczący wpływ na kształtowanie się jego późniejszej ścieżki życiowej. Ojciec Scotta, John Edward Scott, był piwowarem i sędzią pokoju, a rodzina cieszyła się początkowo komfortem dzięki dochodom z browaru. Choć w dzieciństwie uważany za delikatnego, jako dorosły mężczyzna Scott mierzył około 175 cm wzrostu i dysponował imponującą klatką piersiową o obwodzie ponad 99 cm, co potwierdził autor Apsley Cherry-Garrard. Niestety, jego życie zakończyło się tragicznie około 29 marca 1912 roku, w wieku 43 lat. Scott zmarł na Lodowcu Szelfowym Rossa na Antarktydzie, podczas powrotu z bieguna południowego, w dramatycznej sytuacji znajdując się zaledwie około 20 km od najbliższego magazynu z zapasami.

Życie prywatne Roberta Falcona Scotta

Tradycje rodzinne

Dorastając w rodzinie o silnych tradycjach wojskowych, Robert Falcon Scott był otoczony przykładami służby i poświęcenia. Jego dziadek oraz czterej wujowie pełnili służbę w armii lub marynarce wojennej, co niemal przesądzało o wojskowej karierze młodego Roberta. Ta rodzinna spuścizna wywarła znaczący wpływ na jego wybory życiowe, kierując go ku ścieżce oficera.

Kryzys finansowy rodziny i odpowiedzialność

W 1894 roku, gdy Robert Scott służył na HMS „Vulcan”, jego ojciec doświadczył poważnego kryzysu finansowego. Nietrafione inwestycje doprowadziły do utraty całego kapitału, co zmusiło 63-letniego Johna Scotta do podjęcia pracy jako menedżer browaru. Po śmierci ojca w 1897 roku i nagłej śmierci brata Archiego w 1898 roku, ciężar finansowego utrzymania matki i dwóch niezamężnych sióstr spadł na barki Roberta. Ta sytuacja stanowiła silną motywację do dalszych awansów i poszukiwania prestiżowych stanowisk, które mogłyby zapewnić stabilność finansową rodzinie.

Małżeństwo i potomstwo

W 1908 roku Robert Falcon Scott poślubił Kathleen Bruce. Owocem ich związku był syn, Sir Peter Scott, który po latach stał się znanym działaczem ekologicznym i założycielem World Wide Fund for Nature (WWF), kontynuując tym samym dziedzictwo zaangażowania w sprawy świata.

Kariera wojskowa i wczesne lata Roberta Falcona Scotta

Edukacja i początki w marynarce

Edukację Robert Falcon Scott rozpoczął w lokalnej szkole, a następnie uczęszczał do szkoły przygotowawczej Stubbington House. Po pomyślnym zdaniu egzaminów, w 1881 roku, w wieku zaledwie 13 lat, wstąpił na pokład statku szkoleniowego HMS „Britannia”, rozpoczynając tym samym swoją karierę w marynarce wojennej.

Służba jako midszypmen

W lipcu 1883 roku Scott ukończył szkolenie na siódmym miejscu w swojej klasie, liczącej 26 kadetów. Po tym wydarzeniu został wysłany do Afryki Południowej, gdzie objął służbę na HMS „Boadicea”.

Przełomowe spotkanie i rozwój kariery

1 marca 1887 roku, podczas służby na HMS „Rover” na wyspie St Kitts, Scott odniósł zwycięstwo w wyścigu kutrów. To wydarzenie przyciągnęło uwagę Clementsa Markhama, sekretarza Royal Geographical Society (RGS). Markham, znany z aktywnego „kolekcjonowania” obiecujących oficerów do przyszłych wypraw polarnych, dostrzegł w Scocie potencjalnego kandydata do swoich ambitnych przedsięwzięć.

Specjalizacja techniczna i incydenty

W 1891 roku Scott ukończył dwuletni kurs torpedowy na HMS „Vernon”, uzyskując certyfikaty pierwszej klasy zarówno z teorii, jak i praktyki. Wcześniej, w 1893 roku, podczas dowodzenia łodzią torpedową, Scott doprowadził do osadzenia jej na mieliźnie. Było to jedyne znaczące przewinienie w jego wczesnej karierze, za które otrzymał łagodne upomnienie.

Tajemnicza luka w życiorysie

Historyk Roland Huntford zasugerował istnienie tajemniczego epizodu w życiorysie Scotta. Według jego teorii, w latach 1889–1890, Scott miał „zniknąć” z rejestrów marynarki na kilka miesięcy, co mogło być związane z rzekomym romansem z mężatką.

Ekspedycje Antarktyczne Roberta Falcona Scotta

Wyprawa „Discovery” (1901–1904)

Problemy i odkrycia pierwszej wyprawy

W latach 1901–1904 Robert Falcon Scott dowodził brytyjską narodową ekspedycją antarktyczną na statku „Discovery”. Podczas tej wyprawy ustanowił rekord południowy, docierając do szerokości 82°S, a także dokonał odkrycia Płaskowyżu Antarktycznego. Ekspedycja nie obyła się jednak bez trudności. Brak doświadczenia w warunkach polarnych, problemy ze szkorbutem oraz tragiczna śmierć George’a Vince’a, który w marcu 1902 roku ześlizgnął się z przepaści podczas zamieci, stanowiły poważne wyzwania dla zespołu.

Wyprawa „Terra Nova” (1910–1913)

Cel i dotarcie do bieguna południowego

Druga, niezwykle ambitna misja Scotta, nazwana wyprawą „Terra Nova”, rozpoczęła się w 1910 roku z głównym celem zdobycia bieguna południowego. Pięcioosobowa grupa pod jego dowództwem dotarła do upragnionego celu 17 stycznia 1912 roku.

Rozczarowanie i tragiczny powrót

Po dotarciu do bieguna południowego, Scott i jego towarzysze doświadczyli ogromnego rozczarowania. Odkryli, że norweski odkrywca Roald Amundsen wyprzedził ich o pięć tygodni, zdobywając biegun jako pierwszy. To odkrycie było druzgocącym ciosem dla morale zespołu. W drodze powrotnej z bieguna, Scott i jego towarzysze – Lawrence Oates, Edgar Evans, Edward Adrian Wilson i Henry Bowers – zmarli z wycieńczenia i ekstremalnego zimna. Ich ciała, wraz z dziennikami, zostały odnalezione później, stając się podstawą do budowania legendy „Scotta z Antarktydy” i jego heroicznej walki.

Instrukcje dotyczące psów i współczesne analizy

Kontrowersje dotyczące okoliczności śmierci Scotta i jego ekipy zaczęły być łagodzone w XXI wieku, po ponownym odkryciu rozkazów z października 1911 roku. Wyraźnie wynikało z nich, że Scott nakazał zespołom psim wyjście mu naprzeciw w drodze powrotnej. Współczesne analizy naukowe, uwzględniające ekstremalne spadki temperatur poniżej -40°C, na które Scott nie miał wpływu, rzucają nowe światło na przyczyny tragedii, wskazując na czynniki zewnętrzne jako główną przyczynę.

Nagrody i osiągnięcia Roberta Falcona Scotta

Królewskie wyróżnienia

Za swoje dokonania i zaangażowanie w eksplorację, Robert Falcon Scott otrzymał liczne wyróżnienia. W 1901 roku król Edward VII mianował go członkiem czwartej klasy Królewskiego Orderu Wiktoriańskiego (CVO). Po powrocie z pierwszej wyprawy, Scott został awansowany na komandora tego orderu.

Medale geograficzne

Oprócz królewskich odznaczeń, Scott został uhonorowany szeregiem prestiżowych medali geograficznych. Wśród nich znalazły się Patron’s Medal (1904), Vega Medal (1905) oraz Cullum Medal (1906), co potwierdza jego znaczący wkład w rozwój geografii i eksploracji.

Pośmiertne uznanie

Po tragicznej śmierci, Scott został uhonorowany Medalem Polarnym w 1913 roku. Jego status bohatera narodowego został przypieczętowany licznymi pomnikami wzniesionymi w całej Wielkiej Brytanii, upamiętniającymi jego odwagę i poświęcenie w dążeniu do odkryć.

Nauka i odkrycia dokonane podczas wypraw Scotta

Dowody na historię Ziemi

Jednym z niezwykłych odkryć dokonanych przy ciałach Scotta i jego towarzyszy były pierwsze na Antarktydzie znalezione skamieniałości. Szczątki paproci z rodzaju *Glossopteris* dostarczyły niepodważalnych dowodów na to, że kontynent ten był niegdyś zalesiony, co rzuciło nowe światło na jego dawną historię geologiczną.

Wkład naukowy w badania polarne

Mimo pewnej krytyki dotyczącej niektórych przeprowadzonych pomiarów, wyprawa „Discovery” dostarczyła cennych danych biologicznych, zoologicznych i geologicznych. Zebrane informacje znacząco wzbogaciły ówczesną wiedzę o regionach polarnych, stanowiąc fundament dla dalszych badań naukowych.

Kontrowersje i relacje w życiu Roberta Falcona Scotta

Konflikt z Ernestem Shackletonem

Relacje Scotta z innymi polarnikami bywały napięte. Szczególnie ostry spór dotyczył Ernesta Shackletona. Scott rościł sobie prawa do obszaru McMurdo Sound, określając go jako swoje „pole pracy” i zabraniając dawnemu koledze korzystania z tamtejszej bazy. Ten konflikt odzwierciedlał rywalizację i dążenie do dominacji w świecie eksploracji.

Relacje z marynarką handlową

Podczas wyprawy „Discovery” Scott, jako oficer Royal Navy, sztywno trzymał się regulaminów marynarki wojennej. Takie podejście często prowadziło do napięć z oficerami marynarki handlowej, którzy mieli odmienne podejście do wykonywania zadań w trudnych warunkach polarnych.

Zmiana reputacji i współczesna rehabilitacja

Przez wiele dekad Robert Falcon Scott był postrzegany jako ikona heroizmu i poświęcenia. Jednak pod koniec XX wieku zaczęto kwestionować jego kompetencje jako dowódcy. Współczesne analizy, zwłaszcza te z XXI wieku, są jednak bardziej łaskawe. Wskazują one na ekstremalne spadki temperatur, które wystąpiły podczas jego ostatniej wyprawy, jako główną przyczynę tragedii, na którą Scott nie miał wpływu. Ta rewizja historii pozwala na bardziej zniuansowane spojrzenie na jego postać i dokonania.

Ciekawostki z życia Roberta Falcona Scotta

Spotkania z arystokracją

Jako popularny bohater i postać o międzynarodowej renomie, Robert Falcon Scott bywał na salonach, spotykając się z przedstawicielami arystokracji. Wśród nich znaleźli się m.in. królowa Amelia Orleańska oraz książę Henryk Pruski, co świadczy o jego znaczeniu w europejskich kręgach towarzyskich.

Sztandar saneczkowy

Jeden z najbardziej osobistych artefaktów Scotta – używany przez niego podczas wypraw sztandar saneczkowy (sledge flag) – jest do dziś przechowywany i wystawiony na widok publiczny. Można go podziwiać w katedrze w Exeter, co stanowi namacalny dowód jego podróży i poświęcenia.

Kariera w wywiadzie

Między swoimi antarktycznymi wyprawami, w 1906 roku, Scott podjął nietypowe zadanie. Pracował jako asystent dyrektora Wywiadu Marynarki Wojennej w Admiralicji, co świadczy o jego wszechstronności i zaangażowaniu w różne aspekty służby.

Ważniejsze daty z życia Roberta Falcona Scotta

Kluczowe osiągnięcia i odkrycia

• Ustanowienie rekordu południowego podczas wyprawy „Discovery”, dotarcie do szerokości 82°S.
• Odkrycie Płaskowyżu Antarktycznego.
• Zdobycie bieguna południowego podczas wyprawy „Terra Nova” (17 stycznia 1912).
• Znalezienie pierwszych skamieniałości paproci (*Glossopteris*) na Antarktydzie, dowodzących o zalesionej historii kontynentu.
• Dostarczenie cennych danych biologicznych, zoologicznych i geologicznych z wyprawy „Discovery”.

Wyróżnienia i nagrody

• Członek czwartej klasy Królewskiego Orderu Wiktoriańskiego (CVO) – 1901.
• Komandor Królewskiego Orderu Wiktoriańskiego.
• Patron’s Medal – 1904.
• Vega Medal – 1905.
• Cullum Medal – 1906.
• Medal Polarny – 1913 (pośmiertnie).

Robert Falcon Scott, choć jego życie zakończyło się tragicznie podczas powrotu z bieguna południowego, pozostaje postacią o niekwestionowanym znaczeniu w historii eksploracji polarnej. Jego wyprawy, mimo napotkanych trudności i ostatecznie zakończone tragedią, dostarczyły cennych danych naukowych, poszerzyły wiedzę o Antarktydzie i pozostawiły po sobie dziedzictwo odwagi i determinacji, które inspiruje do dziś.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Robert_Falcon_Scott