Yul Brynner: Ikona kina i kariera Brynnera – życie i twórczość

2

Yul Brynner, urodzony 11 lipca 1920 roku we Władywostoku, a zmarły 10 października 1985 roku, był legendarnym aktorem o wszechstronnym talencie i niezwykłej charyzmie, który na stałe zapisał się w historii kina. Znany przede wszystkim z ikonicznej roli króla Mongkuta w musicalu „The King and I”, którą zagrał ponad 4600 razy na scenie, Brynner zdobył powszechne uznanie krytyków i publiczności na całym świecie. Jego burzliwe życie, naznaczone złożoną tożsamością etniczną, zmiennością obywatelstwa i bogatą karierą filmową, stanowi fascynujący obraz artysty o niepowtarzalnym charakterze. Na przestrzeni swojej kariery, która rozpoczęła się na początku lat 40. XX wieku, Yul Brynner zagrał w wielu kultowych produkcjach, stając się ikoną gatunków takich jak western i science-fiction.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na 11 lipca 1985 roku miał 65 lat.
• Żona/Mąż: Dwukrotnie żonaty (Doris Kleiner, Virginia Gilmore).
• Dzieci: Córki Victoria i Lark, synowie Rock i Alexandre.
• Zawód: Aktor, reżyser, fotograf, muzyk.
• Główne osiągnięcie: Oscar dla najlepszego aktora za rolę w „The King and I”.

Podstawowe informacje o Yulu Brynnerze

Pochodzenie i tożsamość

Yul Brynner, urodzony 11 lipca 1920 roku we Władywostoku, przyszedł na świat jako Julij Borisowicz Briner. Jego rodzina wywodziła się z zamożnych kręgów, posiadając znaczące majątki ziemskie i kopalnie srebra na terenie Syberii. Choć sam aktor przez wiele lat podkreślał swoje romskie pochodzenie, badania historyczne sugerują, że jego korzenie sięgają głębiej, obejmując dziedzictwo szwajcarsko-niemieckie, rosyjskie oraz buriackie (mongolskie). Ta wielokulturowość z pewnością wpłynęła na jego unikalną osobowość i sposób postrzegania świata, co później znalazło odzwierciedlenie w jego rolach.

Obywatelstwo

Yul Brynner posiadał trzy obywatelstwa w ciągu swojego życia: radzieckie (do 1943), amerykańskie (od 1943) i szwajcarskie (od 1965). Ta złożona tożsamość odzwierciedlała jego burzliwe losy, które doprowadziły go do światowej sławy jako aktora i artysty.

Rodzina i życie prywatne Yula Brynnera

Relacje rodzinne

Relacje rodzinne Yula Brynnera były skomplikowane i naznaczone pewnymi trudnościami. Jego ojciec, Boris Julijewicz Briner, inżynier górnictwa i wynalazca, opuścił rodzinę w 1924 roku, by związać się z aktorką Kateriną Kornakową. Mimo tej traumatycznej sytuacji, to właśnie ojciec, wspierany przez macochę, odegrał kluczową rolę w finansowaniu edukacji aktorskiej Yula pod okiem słynnego Michaela Czechowa. Ta inwestycja okazała się przełomowa dla przyszłej kariery aktora.

Związki i dzieci

Yul Brynner był żonaty dwukrotnie. Jego pierwszą żoną była aktorka Virginia Gilmore, z którą miał syna Rocka (urodzonego w 1949 roku). Drugą żoną, w latach 1960–1967, była chilijska modelka Doris Kleiner. Owocem tego związku była córka Victoria, urodzona w 1962 roku, której matką chrzestną została legendarna aktorka Audrey Hepburn. Brynner miał również córkę Lark, urodzoną w latach 1958/59, ze związku z Frankie Tilden. Aktor wspierał finansowo Lark i ostatecznie ją adoptował. Warto również wspomnieć o jego długoletnim romansie z Marleną Dietrich, która była od niego o 19 lat starsza.

Kariera zawodowa Yula Brynnera

Początki kariery i edukacja

Droga Yula Brynnera do sławy rozpoczęła się od trudnych początków w Stanach Zjednoczonych. Po przybyciu do kraju w 1940 roku, mimo ograniczonej znajomości języka angielskiego, imał się różnych prac, w tym jako kierowca ciężarówki. Równocześnie rozwijał swój talent aktorski, pracując jako pomocnik sceniczny w trupie Michaela Czechowa. To właśnie tam zdobywał pierwsze szlify i uczył się rzemiosła, które miało go wynieść na szczyty popularności.

Przełomowy rok 1956

Rok 1956 okazał się dla Yula Brynnera absolutnym przełomem i rokiem jego największych sukcesów filmowych. Wcielił się w postać króla Mongkuta w musicalu „The King and I”, rolę, która przyniosła mu Oscara dla najlepszego aktora i stała się jego znakiem rozpoznawczym. Tego samego roku zagrał również Ramzesa II w monumentalnym dziele Cecila B. DeMille’a „Dziesięcioro przykazań” oraz generała Bounine’a w filmie „Anastazja” u boku Ingrid Bergman. Te wybitne kreacje ugruntowały jego pozycję jako jednego z czołowych aktorów Hollywood.

Ikoniczne postacie i gatunki

Yul Brynner na stałe zapisał się w historii kina jako niezapomniany Chris Adams w westernie „Siedmiu wspaniałych” z 1960 roku. Jego charyzmatyczna postać i charyzma sprawiły, że film ten stał się klasykiem gatunku. W późniejszych latach udowodnił swoją wszechstronność, wcielając się w bezwzględnego rewolwerowca-androida w kultowym filmie science-fiction „Świat Dzikiego Zachodu” (Westworld, 1973). Te role potwierdziły jego zdolność do kreowania złożonych i zapadających w pamięć postaci w różnych gatunkach filmowych.

Praca w telewizji

Zanim Yul Brynner zdobył status gwiazdy kina, jego kariera obejmowała również pracę w rozwijającej się wówczas branży telewizyjnej. W latach 1948–1949 pełnił funkcję reżysera w nowo powstałych studiach telewizyjnych CBS. To doświadczenie pozwoliło mu zdobyć cenne umiejętności i zrozumienie dla nowego medium, zanim w pełni poświęcił się pracy przed kamerą filmową.

Osiągnięcia i nagrody

Uznanie w Hollywood

Kariera Yula Brynnera została uhonorowana licznymi prestiżowymi wyróżnieniami. W 1956 roku jego dłonie zostały odciśnięte przed Grauman’s Chinese Theatre, co stanowiło symboliczne uznanie jego wkładu w przemysł filmowy. W 1960 roku jego nazwisko dołączyło do grona gwiazd na Hollywood Walk of Fame, gdzie otrzymał własną gwiazdę. Te zaszczyty potwierdzają jego trwałe miejsce w panteonie największych aktorów wszech czasów.

Filantropia i działalność społeczna

Wsparcie dla uchodźców

Yul Brynner był nie tylko wybitnym aktorem, ale również zaangażowanym człowiekiem. Pełnił funkcję specjalnego konsultanta ONZ ds. uchodźców, poświęcając swój czas i energię na nagłośnienie trudnej sytuacji osób pozbawionych domu. Swoje zaangażowanie dokumentował również jako utalentowany fotograf, starając się uwrażliwić opinię publiczną na problemy ludzi żyjących w obozach.

Działalność na rzecz Romów

Ze względu na silne poczucie więzi z kulturą romską, Yul Brynner aktywnie działał na rzecz tej społeczności. W 1977 roku został mianowany honorowym przewodniczącym Międzynarodowej Unii Romów, piastując ten tytuł aż do śmierci. Jego zaangażowanie miało na celu promowanie praw i kultury Romów, a także walkę z dyskryminacją.

Edukacja antynikotynowa

Wiedząc o swojej śmiertelnej chorobie, Yul Brynner podjął się niezwykle poruszającej inicjatywy stworzenia reklamy ostrzegającej przed paleniem tytoniu. Po jego śmierci nagranie to zostało wykorzystane jako potężny spot społeczny, przekazujący jego ostatnie przesłanie i ostrzeżenie przed zgubnymi skutkami nałogu.

Yul Brynner jako artysta muzyczny

Występy kabaretowe

Talent Yula Brynnera wykraczał poza ramy aktorstwa. Już w wieku 14 lat, w 1935 roku, zadebiutował na scenie paryskiego kabaretu „Hermitage”. Tam prezentował rosyjskie i romskie pieśni, akompaniując sobie na gitarze. Te wczesne doświadczenia muzyczne stanowiły ważny element jego artystycznego rozwoju i pozwoliły mu odkryć kolejny sposób wyrazu.

Dyskografia

W 1967 roku Yul Brynner wydał album „The Gypsy and I: Yul Brynner Sings Gypsy Songs”, nagrany wspólnie z Alioszą Dimitrievitchem. Na płycie tej aktor zaprezentował tradycyjny repertuar cygański, ukazując swoje zamiłowanie do tej kultury i umiejętności wokalne. Album ten stanowi ważny dokument jego muzycznej pasji.

Inne role i projekty

Fotografia

Poza aktorstwem, Yul Brynner był również uznanym fotografem. Jego prace, dokumentujące zarówno rodzinę, jak i znane osobistości ze świata filmu, zostały pośmiertnie zebrane przez jego córkę Victorię w albumie „Yul Brynner: Photographer”. Fotografia była dla niego kolejnym medium artystycznego wyrazu, pozwalającym uchwycić ulotne chwile i piękno otaczającego świata.

Zdrowie i wyzwania życiowe

Wypadek i uzależnienie

W młodości Yul Brynner pracował jako akrobata trapezowy w cyrku. Niestety, poważny uraz pleców zmusił go do sięgnięcia po narkotyki w celu uśmierzenia bólu. Doprowadziło to do uzależnienia od opium, z którego leczył się przez rok w klinice w Lozannie. To doświadczenie było trudnym okresem w jego życiu, z którego udało mu się jednak wyjść silniejszym.

Walka z rakiem

We wrześniu 1983 roku u Yula Brynnera zdiagnozowano nieoperacyjnego raka płuc. Mimo wyniszczającej radioterapii, która znacząco wpłynęła na jego gardło i utrudniała mówienie, aktor wykazał się niezwykłą determinacją. Kontynuował występy w teatrze niemal do samego końca swojego życia, co świadczy o jego niezłomnym duchu i poświęceniu dla sztuki. Yul Brynner zmarł na raka płuc 10 października 1985 roku, pozostawiając po sobie bogate dziedzictwo.

Ciekawostki z życia Yula Brynnera

Znak rozpoznawczy

Charakterystyczne ogolenie głowy, które stało się znakiem rozpoznawczym Yula Brynnera, miało swój początek w 1951 roku, specjalnie do roli w musicalu „The King and I”. Ten nietypowy wizerunek, nazwany „Yul Brynner look”, utrzymał się aż do końca jego życia, stając się jego nieodłącznym atrybutem.

Wielojęzyczność

Yul Brynner był prawdziwym poliglotą. Biegle władał rosyjskim, francuskim, japońskim i węgierskim. Języka angielskiego nauczył się dopiero po trzydziestce, pracując w Stanach Zjednoczonych, co świadczy o jego zdolnościach adaptacyjnych i chęci poznawania nowych kultur.

Znajomości i kręgi towarzyskie

Dzięki Jeanowi Cocteau, Yul Brynner w młodości obracał się w kręgach paryskiej bohemy. Znał osobiście takie wybitne postaci jak Pablo Picasso, Salvador Dalí czy Josephine Baker. Te kontakty z artystycznym światem z pewnością kształtowały jego wrażliwość i inspirację.

Działalność w czasie wojny

Podczas II wojny światowej Yul Brynner wykorzystał swoje umiejętności językowe do celów propagandowych. Pracował jako spiker radiowy dla US Office of War Information, nadając komunikaty do okupowanej Francji, co stanowiło ważny wkład w wysiłek wojenny aliantów.

Kluczowe role Yula Brynnera

Kariera Yula Brynnera obfitowała w niezapomniane role, które na stałe wpisały się w historię kina. Jego kreacje charakteryzowały się siłą, charyzmą i głębią psychologiczną, przyciągając widzów na całym świecie.

Wybrane role filmowe

• „The King and I” (1956) – rola króla Mongkuta
• „The Ten Commandments” (1956) – rola Ramzesa II
• „Anastasia” (1956) – rola generała Bounine’a
• „The Magnificent Seven” (1960) – rola Chrisa Adamsa
• „Westworld” (1973) – rola androida

Dyskografia Yula Brynnera

Poza działalnością aktorską, Yul Brynner wykazywał również talent muzyczny, czego dowodem jest jego dorobek fonograficzny.

• „The Gypsy and I: Yul Brynner Sings Gypsy Songs” (1967) – album nagrany z Alioszą Dimitrievitchem

Nagrody i wyróżnienia Yula Brynnera

Kariera Yula Brynnera została uhonorowana licznymi prestiżowymi nagrodami i wyróżnieniami, które potwierdzają jego znaczący wkład w świat filmu i teatru.

Yul Brynner, poprzez swoje niezapomniane role, fascynującą biografię i zaangażowanie społeczne, pozostawił trwały ślad w historii kultury. Jego życie, pełne wyzwań i sukcesów, stanowi inspirujący przykład artysty, który nie tylko podbił świat swoją grą aktorską, ale także aktywnie działał na rzecz ważnych spraw społecznych, przypominając o sile ludzkiego ducha i znaczeniu artystycznego wyrazu.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Yul_Brynner