Bob Marley: Marley miał wizję, muzyka Marleya poruszyła świat.

0

Robert Nesta Marley, powszechnie znany jako Bob Marley, to postać, której nazwisko jest synonimem muzyki reggae i symbolizuje dążenie do wolności, pokoju i sprawiedliwości. Urodzony 6 lutego 1945 roku na Jamajce, Marley stał się globalną ikoną, której twórczość przekroczyła granice gatunku i kultury, inspirując pokolenia słuchaczy. Choć jego życie zakończyło się przedwcześnie w wieku 36 lat, 11 maja 1981 roku, jego dziedzictwo, znane jako „the legacy of Bob Marley”, wciąż żyje w jego ponadczasowych piosenkach i duchu, który przekazywał.

Marley był żonaty z Ritą Anderson, z którą miał liczne potomstwo, w tym dzieci, które również podążyły śladami ojca w świecie muzyki, takie jak Ziggy, Stephen, Julian, Ky-Mani i Damian. Jego wpływ na muzykę jamajską i światową scenę muzyczną jest niepodważalny. Kariera tego wybitnego muzyka rozpoczęła się oficjalnie w 1962 roku, a jego album „Legend”, wydany pośmiertnie w 1984 roku, stał się najlepiej sprzedającym się albumem reggae wszech czasów, sprzedając się w liczbie ponad 75 milionów egzemplarzy na całym świecie.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na 6 lutego 2024 roku Bob Marley miałby 79 lat.
• Żona/Mąż: Rita Marley
• Dzieci: Jedenaścioro dzieci, m.in. Ziggy, Stephen, Julian, Ky-Mani i Damian.
• Zawód: Muzyk, kompozytor, wokalista.
• Główne osiągnięcie: Globalna ikona muzyki reggae, ambasador pokoju i sprawiedliwości, autor ponadczasowych przebojów.

Podstawowe informacje o Bobie Marleyu

Robert Nesta Marley przyszedł na świat 6 lutego 1945 roku na farmie swojego dziadka macierzystego w Nine Mile, w parafii Saint Ann, na terenie ówczesnej kolonii brytyjskiej Jamajka. Mimo że artysta zmarł w wieku zaledwie 36 lat, 11 maja 1981 roku w Miami na Florydzie, jego śmierć w 1981 roku oznacza, że w maju 2026 roku minie dokładnie 45 lat od jego przedwczesnego odejścia. Ciało Boba Marleya spoczywa w Mauzoleum Boba Marleya w jego rodzinnej miejscowości Nine Mile na Jamajce, które stało się ważnym miejscem kultu dla fanów z całego świata, pielgrzymujących do Nine Mile w Saint Ann.

Muzyk posługiwał się kilkoma przydomkami i imionami religijnymi, takimi jak Skip, Tuff Gong oraz Berhane Selassie, które otrzymał podczas chrztu w kościele etiopskim. Istnieje ciekawa historia dotycząca jego imion, według której urzędnik paszportowy zamienił kolejność jego imion z Nesta Robert na Robert Nesta, ponieważ uznał, że „Nesta” brzmi zbyt dziewczęco. Ten wybór imienia, Robert Nesta Marley, stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych na świecie. Jego życie, od skromnych początków w Nine Miles w Saint Ann, po globalną sławę, jest historią o sile ducha i muzyki.

Rodzina i życie prywatne Boba Marleya

Pochodzenie i rodzice

Ojcem Boba Marleya był Norval Sinclair Marley, biały Jamajczyk pochodzenia walijskiego, pochodzący z parafii Clarendon. Norval podawał się za kapitana, choć w rzeczywistości był tylko szeregowym w armii brytyjskiej. Matką artysty była Cedella Malcolm, Afro-Jamajka, która w chwili ślubu z 64-letnim wówczas Norvalem miała zaledwie 18 lat. Bob Marley wychowywał się bez ojca, który rzadko widywał rodzinę i zapewniał jej minimalne wsparcie finansowe, aż do swojej śmierci, gdy Bob miał 12 lat. Ta sytuacja z pewnością wpłynęła na jego późniejsze postrzeganie świata i relacji międzyludzkich.

Małżeństwo i związki

W 1966 roku Bob Marley poślubił Ritę Anderson, z którą pozostał w związku małżeńskim aż do śmierci. Rita Marley, znana również jako Alpharita Constantia Anderson, odegrała znaczącą rolę w jego życiu i karierze, wspierając go muzycznie i osobiście. Mimo formalnego związku z Ritą, Marley posiadał liczne potomstwo z różnych związków, co świadczy o jego złożonym życiu osobistym.

Dzieci Boba Marleya

Artysta miał łącznie jedenaścioro dzieci, wśród których znajdują się znani muzycy i postacie publiczne. Do jego potomstwa należą m.in. Sharon, Cedella Marley Booker, David „Ziggy”, Stephen, Rohan, Julian, Ky-Mani oraz Damian Marley. Wielu z nich kontynuuje dziedzictwo ojca, tworząc własną muzykę i promując jego przesłanie. Przykładowo, Ziggy Marley, Stephen Marley i Damian Marley odnieśli znaczące sukcesy w świecie muzyki, utrwalając „the Marley” jako muzyczną dynastię.

Młodość i przeprowadzka do Trenchtown

W wieku 12 lat Bob Marley przeprowadził się z matką z wiejskiego Nine Mile do Trenchtown, biednej dzielnicy Kingston. To doświadczenie miało kluczowy wpływ na jego późniejszą twórczość i światopogląd. Życie w surowych warunkach Trenchtown, kolebce muzyki reggae, ukształtowało jego wrażliwość i dało mu unikalną perspektywę, którą później przekładał na teksty swoich piosenek, często poruszając tematy ubóstwa, walki i nadziei. W tym okresie kształtowały się jego pierwsze kroki na drodze do stania się legendą jamajskiego muzyka.

Kariera muzyczna Boba Marleya

Początki kariery i pierwsze nagrania

Kariera Marleya rozpoczęła się oficjalnie w 1962 roku, kiedy to pod okiem producenta Leslie Konga nagrał swoje pierwsze cztery utwory. Wśród nich znalazły się piosenki takie jak „Judge Not” oraz „One Cup of Coffee”, wydana pod pseudonimem Bobby Martell. Te wczesne nagrania stanowiły fundament jego przyszłej, oszałamiającej kariery muzycznej, choć wówczas jeszcze nie zapowiadały skali przyszłego sukcesu. Warto zaznaczyć, że już wtedy, jako młody muzyk, eksperymentował z różnymi stylami.

Założenie zespołu The Wailers

W 1963 roku Bob Marley współzałożył grupę Teenagers, która wkrótce przekształciła się w The Wailers. W skład zespołu weszli również Peter Tosh, Bunny Wailer, Junior Braithwaite, Beverley Kelso i Cherry Smith. Ich pierwszy wielki sukces nadszedł w 1964 roku wraz z singlem „Simmer Down”, który dotarł do pierwszego miejsca jamajskich list przebojów, co stanowiło kamień milowy w historii jamajskiej muzyki i zapoczątkowało erę The Wailers. To właśnie z The Wailers, często określanymi jako The Wailing Wailers, Marley zaczął zdobywać uznanie.

Rozwój stylu muzycznego

Marley był pionierem w łączeniu gatunków reggae, ska i rocksteady. Jego muzyka ewoluowała od szybkich rytmów ska do wolniejszego, opartego na basie brzmienia reggae, które stało się jego znakiem rozpoznawczym pod koniec lat 60. Ta ewolucja dźwięku, często inspirowana życiem w Kingston i przesłaniem rastafarianizmu, pozwoliła mu dotrzeć do szerszej publiczności. Jego styl, połączony z przesłaniem „love peace”, stał się fundamentem jego muzycznego dziedzictwa.

Międzynarodowy przełom

Przełomem międzynarodowym dla Boba Marleya i The Wailers był rok 1975. Wydanie koncertowej wersji utworu „No Woman, No Cry” przyniosło mu światową sławę, a sukces ten nastąpił po tym, jak Eric Clapton nagrał cover jego piosenki „I Shot the Sheriff”, co zwróciło uwagę międzynarodowej publiczności na twórczość Marleya. Ten moment był kluczowy dla jego kariery, otwierając drzwi do globalnej ekspansji jego muzyki.

Sukces albumu „Exodus”

Album „Exodus” z 1977 roku, nagrany podczas emigracji w Londynie, odniósł ogromny sukces komercyjny. Łączył on charakterystyczne dla reggae brzmienie z elementami bluesa, soulu i brytyjskiego rocka, co świadczy o wszechstronności artystycznej Boba Marleya. Album ten, obok takich dzieł jak „Catch a Fire” czy „Uprising”, jest uznawany za jedno z jego arcydzieł i kamień milowy w gatunku. „Exodus” jest często wymieniany jako jeden z najważniejszych albumów w historii muzyki.

Pośmiertne wydawnictwa i sprzedaż

Pośmiertnie wydana w 1984 roku składanka „Legend” stała się najlepiej sprzedającym się albumem reggae wszech czasów. Łączna sprzedaż płyt Boba Marleya przekroczyła 75 milionów egzemplarzy, co czyni go jednym z najlepiej sprzedających się artystów wszech czasów. Jego muzyka, w tym takie utwory jak „Could You Be Loved”, „Is This Love”, „Jamming”, „Redemption Song” czy „Get Up, Stand Up”, nadal rezonuje z milionami słuchaczy na całym świecie, potwierdzając jego nieśmiertelne „legacy”.

Nagrody i osiągnięcia Boba Marleya

Bob Marley zdobył liczne nagrody i wyróżnienia, które podkreślają jego nieoceniony wkład w światową muzykę.

• W lutym 1981 roku, na trzy miesiące przed śmiercią, otrzymał Order Zasługi (Order of Merit), najwyższe jamajskie odznaczenie za zasługi w dziedzinie sztuki i nauki.
• W 1994 roku został pośmiertnie wprowadzony do Rock and Roll Hall of Fame, co potwierdziło jego status jako jednej z najważniejszych postaci w historii muzyki rozrywkowej.
• Magazyn „Rolling Stone” sklasyfikował go na 11. miejscu listy 100 Największych Artystów Wszech Czasów oraz na 98. miejscu listy 200 Największych Wokalistów.
• Został uhonorowany nagrodą Grammy Lifetime Achievement Award za całokształt twórczości oraz posiada własną gwiazdę na Hollywood Walk of Fame.

Religia, poglądy i działalność Boba Marleya

Przejście na rastafarianizm

Choć wychowany w wierze katolickiej, w latach 60. Bob Marley przeszedł na rastafarianizm. To duchowe nawrócenie całkowicie zmieniło jego wizerunek, czego wyrazem było zapuszczenie dredów, oraz tematykę tekstów jego piosenek. Rastafarianizm stał się fundamentem jego światopoglądu i twórczości, nadając mu głębszy wymiar duchowy i społeczną misję.

Panafrykanizm i legalizacja marihuany

Bob Marley był gorącym orędownikiem panafrykanizmu oraz legalizacji marihuany. Uważał on konopie indyjskie za sakrament w swojej religii, symbolizujący oczyszczenie i duchowe przebudzenie. Jego poglądy na te tematy były często kontrowersyjne, ale zawsze zakorzenione w jego głębokich przekonaniach.

Chrzest w Etiopskim Kościele Ortodoksyjnym

Krótko przed śmiercią, w 1981 roku, Bob Marley przyjął chrzest w Etiopskim Kościele Ortodoksyjnym. To wydarzenie było ważnym elementem jego duchowej podróży w ostatnich miesiącach życia, pokazując jego ciągłe poszukiwanie duchowości i głębszego połączenia.

Zaangażowanie polityczne

Marley angażował się w politykę Jamajki, wspierając demokratyczne reformy społeczne. Jego działalność i wpływ wykraczały poza sferę muzyczną, czyniąc go postacią kontrowersyjną, ale jednocześnie niezwykle wpływową. Jego muzyka często zawierała przesłanie o równości i sprawiedliwości, co przyciągało uwagę zarówno zwolenników, jak i przeciwników.

Sport i hobby Boba Marleya

Pasja do piłki nożnej

Wielką pasją Boba Marleya była piłka nożna, którą uprawiał regularnie. Ten sport był dla niego nieodłącznym elementem życia codziennego, nawet podczas intensywnych tras koncertowych, gdzie często organizował mecze z lokalnymi drużynami. Gra w piłkę nożną stanowiła dla niego formę relaksu, ale także sposób na utrzymanie kondycji i budowanie więzi z ludźmi.

Zdrowie Boba Marleya

Diagnoza czerniaka

W 1977 roku u Boba Marleya zdiagnozowano czerniaka akralnego (acral lentiginous melanoma), który rozwinął się pod paznokciem u nogi. Pomimo zaleceń lekarzy, Marley odmówił amputacji palca ze względów religijnych i kulturowych, wierząc w cudowne uzdrowienie. Ta decyzja miała tragiczne konsekwencje.

Przyczyna śmierci

Choroba doprowadziła do jego śmierci 11 maja 1981 roku w szpitalu w Miami, po tym jak nowotwór rozprzestrzenił się na inne organy. Marley zmarł w wieku 36 lat, pozostawiając po sobie ogromne dziedzictwo muzyczne i duchowe. Jego śmierć była wielką stratą dla świata muzyki i kultury.

Ciekawostki i kontrowersje z życia Boba Marleya

Próba zamachu

W 1976 roku Bob Marley przeżył próbę zamachu we własnym domu na Jamajce. Atak, motywowany politycznie, był próbą zneutralizowania jego wpływu przed wyborami. Wydarzenie to zmusiło artystę do czasowej emigracji do Londynu, gdzie kontynuował pracę nad swoją muzyką, tworząc album „Exodus”.

Warto wiedzieć: W 1966 roku, mieszkając krótko w USA pod nazwiskiem Donald Marley, pracował jako asystent w laboratorium DuPont oraz operator wózka widłowego w fabryce Chryslera w Newark. Te doświadczenia przed jego powrotem na Jamajkę i rozwojem kariery muzycznej pokazują jego determinację i różnorodność życiowych ścieżek.

Dom rodzinny jako atrakcja turystyczna

Dom w Nine Mile, w którym urodził się Bob Marley, funkcjonuje obecnie jako popularna atrakcja turystyczna. Przyciąga rzesze fanów odwiedzających Jamajkę, którzy chcą poznać miejsce narodzin legendy reggae i poczuć ducha jego twórczości. Miejsce to stało się symbolem dziedzictwa artysty.

Eksperymenty muzyczne w Nowym Jorku

W 1968 roku w Nowym Jorku Bob Marley brał udział w trzydniowej sesji nagraniowej z Jimmy’m Normanem. Podczas tych sesji Marley eksperymentował ze stylem doo-wop i balladami miłosnymi, próbując przebić się na rynek amerykański. Choć te eksperymenty nie przyniosły natychmiastowego sukcesu, pokazały jego otwartość na różne gatunki muzyczne i chęć poszerzania swoich artystycznych horyzontów.

Chronologia życia i kariery Boba Marleya

Poniższa oś czasu przedstawia kluczowe momenty z życia i kariery Boba Marleya:

• 1945 – Urodziny Roberta Nestę Marleya 6 lutego na Jamajce.
• 1957 – Przeprowadzka z matką do Trenchtown w Kingston.
• 1962 – Oficjalny początek kariery muzycznej, nagranie pierwszych utworów.
• 1963 – Współzałożenie grupy The Wailers.
• 1964 – Sukces singla „Simmer Down” z The Wailers.
• 1966 – Ślub z Ritą Anderson.
• Lata 60. – Przejście na rastafarianizm.
• 1975 – Międzynarodowy przełom dzięki koncertowej wersji „No Woman, No Cry”.
• 1976 – Próba zamachu na życie artysty.
• 1977 – Diagnoza czerniaka.
• 1977 – Nagranie albumu „Exodus” w Londynie.
• 1981 – Otrzymanie Orderu Zasługi.
• 11 maja 1981 – Śmierć Boba Marleya w Miami.
• 1984 – Pośmiertne wydanie albumu „Legend”.
• 1994 – Wprowadzenie do Rock and Roll Hall of Fame.

Nagrody i wyróżnienia Boba Marleya

Bob Marley został uhonorowany wieloma prestiżowymi nagrodami i wyróżnieniami:

Bob Marley, mimo przedwczesnej śmierci w wieku 36 lat, pozostawił po sobie niezatarty ślad w kulturze światowej. Jako niekwestionowana ikona muzyki reggae, jego twórczość nadal inspiruje i porusza miliony ludzi na całym świecie, niosąc uniwersalne przesłanie o pokoju, miłości i sprawiedliwości. Jego dziedzictwo, utrwalone w ponadczasowych utworach i duchu, który przekazywał, czyni go postacią wiecznie żywą w sercach fanów i historii muzyki.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Bob_Marley